Violence

ਫਸਾਦ

A 2002 file photograph of rioters in Ahmedabad. Associated Press/The Hindu.

ਫਸਾਦ 

ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਭਵੰਡੀ, ਮੇਰਠ ਜਾਂ ਨਾਗਪੁਰ
ਪੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਾਜੇ ਦਾ ਸ਼ੋਰ
ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਟਾਹਣੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਾਜੀਆਂ ਦਾ ਜਲੂਸ
ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ
ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਤੰਗ ਲੁੱਟਣ ਤੇ ਝਗੜਾ
ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਛੁਰੇ ਬਰਛੇ ਪਸਤੌਲ ਤੇ ਦਸਤੀ ਬੰਬ.

ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਪੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਧਰਮ ਨਿਰਪਖਤਾ ਦਾ ਤਕਾਜ਼ਾ ਹੈ
ਫਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਨਾ ਲੈਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ
ਇੱਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਪਦੀ ਹੇ ਵਾਰਦਾਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ
ਜਿਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਦੁਖ ਹੋਣਾ
ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਟਪਕਣਾ
ਜਾਂ ਖੂਨ ਖੋਲਣਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਰਿਹਾ
ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ
ਸ਼ਰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ

ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ
ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ
ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਿਨਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਕੁਝ ਦਿਨ ਬੇਹਿੱਸ ਜਹੀ ਬਹਿਸ ਹੋਏਗੀ
ਕਰੜੇ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ ਬਾਰੇ
ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਬਾਰੇ
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਤੇ ਸਹਿਣ ਬਾਰੇ
ਮਿਲ ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ.

ਅਦਾਲਤੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ
ਹੜਤਾਲ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਏਗੀ
ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਰਿਪੋਟ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਤੀਕ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ
ਕਿੰਝ ਕਦ ਹੋਈ
ਵਾਰਦਾਤ ਭੁਲ ਜਾਏਗੀ
ਉਦੋਂ ਤਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੋਏਗਾ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੱਜ ਹੇਠ

— ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ


Riots

the city can be any
Bhivandi, Meerut or Nagpur
the excuse can be any
the high pitch of loud speakers from the Mosque
the loud Tazia procession by the branch of Peepal tree
the protection of Holy Cow
the fight between children over flying kites
or some other
the knives, spears, revolvers and bombs are ready, beforehand.

the city can be any
the excuse can be any
It is a matter of ‘secularism’
It is not appropriate to name the communities
a similar news report is published every time
on reading which
to be pained
to be tearful
or boiling of blood
is a far cry
nowadays, one is not even ashamed
if all this does not happen

I understand
how the numbers reported
in government records
or, in newspaper records
differ than the
the actual number of people died.
for few days there will be inflated debates
about
tough governance,
impartial administration,
to understand each other’s faith,
to be tolerant,
to live harmoniously.

after the court investigation starts
the curfew will be relaxed.
till the report of the investigation gets written
many people will forget
when and how
the atrocity had happened
till then, a lot would have happened
in some other city
on some other excuse

— Sohan Singh Meesha

 

References:

ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ (1934–1986) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦਾ ਉੱਘਾ, ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸੀ।

Sohan Singh Meesha (1934-1986) was a famous, realist Punjabi poet.

Original poem was posted on inimitable Facebook page ਦਿਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ

English translation is by yours truly.

The posted photograph is a 2002 file photograph of rioters in Ahmedabad courtesy Associated Press/The Hindu.

Tobha Tek Singh

Saadat Hasan Manto

Saadat Hasan Manto

Tobha Tek Singh is famous shorty story by Saadat Hasan Manto. He has been called the greatest short story writer of the Indian subcontinent. He was born in 1912 in Punjab and went on to become a radio and film scriptwriter, journalist and short story writer. His stories were highly controversial and he was tried for obscenity six times during his career. After Partition, Manto moved to Lahore with his wife and three daughters. He died there in 1955.

Rendition by Zia Mohyeddin (YouTube)

Rendition by Zia Mohyeddin (SoundCloud)

Hindi Text, Courtesy Frances W. Pritchett Columbia.edu

Urdu Text, Courtesy Frances W. Pritchett Columbia.edu

English translation by Aatish Taseer, Courtesy Random House Blog