punjabi poetry

ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਔਰਤ / The Black Woman

ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਬਹੁਤ ਗੋਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਤੇ ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਕਾਲਾ
ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਦ ਲੈ ਕੇ ਜੰਮਦੀ ਹੈ
ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ
ਉਹ ਦਰਦ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ ਮੰਗ
ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰਦਾ ਹੈ
ਓਹਦੇ ਸਿਆਹ ਜਿਸ੍ਮ ਦੇ
ਸੂਹੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ‘ਚ ਤਰਦਾ ਹੈ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਿਆਹੀ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ
ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਬਿੰਬਾਂ ਹੇਠ ਲੁਕਾਂਉਂਦੀ ਹੈ
ਤੇ ਹੋਰ ਕਾਲੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਉਹਦੇ ਸੁਪਨੇ ਕਾਲੀਆਂ ਕੂੰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਦੂਰ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਨੇ
ਤੇ ਕੋਸੀ ਚਾਨਣੀ ਦਾ ਚੋਗਾ ਲਿਆ ਝੋਲੀ ਪਾਂਦੇ ਨੇ
ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਔਰਤ
ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਉਜਲੇ ਜ਼ੁਰਮ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ
ਤੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ਸੁਪਨੇ
ਬਹੁਤ ਗੋਰੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ
ਤੇ ਸੱਚ ਬਹੁਤ ਕਾਲਾ..
Read it in Roman Script

The dreams of a black woman
are very fair
and her truth pitch dark
She is born with a pain
to which no colour
can be assigned
It borrows the colour of water
to fill her eyes
to swim in the red wounds
of her dark body
She suppressed on her lips
the silent screams of
every dark person and turns
darker still
The dreams of a black woman
fly away like white birds
to pick bits of moonlight
and scatter them in her lap
A black woman longs for
a fair child..


Source:
Nirupma Dutt is well known Punjabi Poet, Journalist and Translator, Her first anthology of poems was “Ik Nadi Sanwali Jihi”( A stream somewhat dark). The translation is also done by the poet herself.

ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ/mitti di dheri

ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਸੀ
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਢੇਰੀ ਸੀ
ਧੂੜ ਇਸ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉੱਡਦੀ ਉੱਡਦੀ
ਤੇਰੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਆ ਗਈ
ਪਿਆਰ ਤੇਰਾ ਦੇਖ ਕੇ
ਤੇਰੇ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਵਿਚ ਛਾ ਗਈ

ਫਿਰ ਇੱਕ ਹਨੇਰੀ ਆ ਗਈ
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਇਸ ਢੇਰੀ ਨੂੰ
ਨਾਂ ਜਾਣੇ ਕਿੱਥੇ ਉਡਾ ਕੇ ਲੈ ਗਈ
ਨਾ ਤੇਰਾ ਬੂਹਾ ਏ, ਨਾ ਹੀ ਤੇਰਾ ਘਰ ਵੇ
ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਬੱਸ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੁਣ ਦਰ ਵੇ

ਨਾ ਜਾਣੇ ਫਿਰ ਕਦ ਹਨੇਰੀ ਆਊਗੀ
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਇਸ ਢੇਰੀ ਨੂੰ
ਹੁਣ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਲਜਾਊਗੀ
ਹੁਣ ਕਿਹ੍ੜਾ ਬੂਹਾ ਆਊਗਾ
ਹੁਣ ਕਿਹ੍ੜਾ ਵਿਹੜਾ ਅਪਨਾਵਾਂਗੇ
ਤੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਪਿਆਰ ਨੂ ਦੱਸ ਵੇ ਕਿਂਵੇ ਭੁਲਾਵਾਂਗੇ

saadi zindagi ikk haneri c
mitti dee ikk dheri c
dhoorh is mitti di udd di udd di
tere boohe agge aa gaee
piaar tera dekh ke
tere vehre de vich chaa gaee

phir ikk haneri aa gaee
mitti dee is dheri nun
naan jaane kiththe uda ke lai gaee
na tera booha e, na hee tera ghar ve
sanun taan bass ikko hi hun dar ve

na jaane phir kad haneri aaoogi
mitti di is dheri nun
hun pata nahin kithe ljaoogi
hun kihra booha aaooga
hun kihra vihra apnaavange
tere ditte piaar nu dass ve kinve bhulaavaange

Source: The poem is contributed by Mena Singh, She has lived abroad from the past 30 years and loves to write.

ਬੰਦਾ, ਸਿਆਸਤ ਤੇ ਤਜਾਰਤ / Banda, Siaasat te Tajarat

ਕਬੂਤਰ ਨਾਲ ਬਿੱਲੀ ਦੀ, ਬੜੀ ਗਹਿਰੀ ਮੁਹੱਬਤ ਹੈ,
ਕਿ ਕੈਸੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਵਤਨ ਦੀ ਹੁਣ ਸਿਆਸਤ ਹੈ |

ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ‘ਚ ਉੱਗਣਾ ਸੀ ਤੇ ਪੁੱਟ ਦੇਣੇ ਸੀ ਨ੍ਹੇਰੀ ਨੇ,
ਸਲਾਮਤ ਗਮਲਿਆਂ ‘ਚ ਰੁੱਖ ਨੇ, ਸਾਡੀ ਲਿਆਕਤ ਹੈ |

ਜੋ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਸੀ ਅੰਨਦਾਤਾ, ਉਹ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਭਿਖਾਰੀ ਹੈ,
ਕਿ ਏਹੋ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁੰਦਰੀ ਤਜਾਰਤ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਹੈ |

ਵਪਾਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਿਕਾਉ ਹਾਂ,
ਪੰਘੂੜੇ ਤੋਂ ਸਿਵੇ ਤੀਕਰ, ਤਜਾਰਤ ਹੀ ਤਜਾਰਤ ਹੈ |

ਨਦੀ ਜੋ ਵੀ ਮਿਲੇ ਉਸਨੂੰ, ਪਿਆਸੀ ਹੀ ਮਿਲੇ ਆ ਕੇ,
ਸਮੁੰਦਰ ਥਲ ਨੁੰ ਪੁੱਛ ਦੈ, ‘ਰਾਹ ‘ਚ ਬੰਦੇ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਹੈ |

kabootar naal billi di, barhi gahiri muhabbat hai,
ki kaise sikhar te pahunchi vatan di hun siaasat hai |

inhan jangal ‘ch uggna see te putt dene si nheri ne,
slaamat gamliaan ‘ch rukhkh ne, saadi liaakat hai |

jo khetaan vich see anndaata, uh mandi vich bhikhari hai,
ki eho vishav sundari tajaarat di nazaakat hai |

vapaari banan  di dhun vich asin saare vikaaoo haan,
panghure ton sive teekar, tajaarat hi tajaarat hai |

nadi jo vi mile usnu, piaasi hee mile aa ke,
samundar thal nu puchch dai, ‘raah ‘ch bande di hakumat hai |

Source: These are excerpts from a Gazal written by Surjeet Judge ,a well known Punjabi Gazal Writer. It is taken from his recent book ‘Par Mukat Parwaaz’. Published by Chetna Parkashan.

P.S. :
tajaarat( ਤਜਾਰਤ ) :- Commerce, Business, Trade
siaasat(ਸਿਆਸਤ) : Politics
liaakat(ਲਿਆਕਤ) : Worth, Ability, Merit, Skill

ਨਾਨਕ /Naanak – ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ

Nanak: Journeys (2006) by Arpana Caur

 

ਨਾਨਕ

ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ
ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸਲੀ  ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ
ਪੈਂਡੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲੱਥ ਪੱਥ ਪਿੰਜਣੀਆਂ
ਤਿੜਕੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ
ਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਉਲ੍ਝੀ ਖੁਸ਼੍ਕ ਦਾਹ੍ੜੀ
ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਡੂਂਘ ‘ਚ
ਦਗਦੀਆਂ ਮਘਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਅੱਖਾਂ
ਅੱਖਾਂ ਜੋ –
ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ
ਤੇ ਹਰ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ
ਟਿੱਚ ਜਾਣਦੀਆਂ
ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦੈ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਸ੍ਲੀ ਨਾਨਕ

ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘੀ ਮੂਰਤਾਂ ਵਾਲਾ
ਨਾਨਕ ਹੀ ਸੂਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਾਂਤ
ਲੀਨ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਉਠਾਇਆ ਹੱਥ
ਹੱਥ ‘ਚੋਂ ਫੁਟਦੀ ਮਿਹਰ
ਤੇ ਅੱਖਾਂ ‘ਚੋਂ ਡੁੱਲ ਡੁੱਲ ਪੈਂਦੀ ਕੋਮਲਤਾ
ਸਨ ਸਿਲ੍ਕੀ ਸ਼ਫਾਫ ਦਾਹ੍ੜੀ
ਗੋਲ ਮਟੋਲ ਗੋਰੀਆਂ ਗੁਲਾਬੀ ਗੱਲ੍ਹਾਂ
ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ
ਸੁਰਖ ਟਿਪਸੀ  ਹੋਂਠ
ਮੁਲਾਇਮ ਜੈਮਿਨੀ ਪੈਰ
ਕੂਲੇ ਬਾਰਬੀ ਹੱਥ
ਪੈਗੰਬਰੀ ਵਸਤਰਾਂ ਦਾ ਏਰੀਅਲੀ ਨਿਖਾਰ

ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ
ਨਾਨਕ ਦੇ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘੀ ਚਿੱਤਰ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕਦੇ
ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਖਤਰਨਾਕ ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸ੍ਲੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਭਾਰ
ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਕੰਧ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦੀ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਸੀਂ ਮਰ ਮਰ ਕੇ ਬਣਾਏ
ਘਰ ਨਹੀਂ ਢੁਆਉਣੇ
ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਰੱਬ ਤੋਂ ਲਾਏ ਨਿਆਣੇ
ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਣੇ
ਅਸੀਂ ਅਸਲੀ  ਨਾਨਕ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਧਰ ਸਕਦੇ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ

– ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ 

Nanak

Excuse us
It’s quite hard for us
to envisage the true picture of Nanak
Legs messed up with the dust of the winding path
cracked heals
dry beard entangled by turbulent winds
skin toughened in extreme weathers
hollowed cheeks
eyes popping from the facial bone structure
dazzling and sharp

Eyes, which refute-
the hierarchy
the monarchy
and clergy
The real Nanak can prove fatal to us
Such Nanak, we can’t even dream
Who
can shatter homely institutions
can spoil our kids

Can create quests
to point feet towards Kaaba
Consequently
our legs can be fractured or chopped
and may instigate us for many more wrong deeds
For instance
We may assess the hollowness of religious symbolism
we may bring out a manifesto
to divert the flows
to challenge propriety
We are wary of this preposterous Nanak

All we want is
success
succor
solace

We desire luxurious graces

flourishing family tree
yielding fruits of wealth
Nanak depicted in Sobha Singh’s portraits
is well suited for us

Cool

and calm

hand raised like goddess Lakshmi

ensuing blessing from the palm

eyes overflowing with genteel grace
White Sun-Silky beard
glowing chubby cheeks
Fair and Lovely
rosy Tipsy lips
soft Gemini feet
delicate Barbie hands
Ariel cleaned messianic robes

The walls of our homes can only hold
Nanak in the pictures of Sobha Singh’s style
Dangerous Nanak’s true picture
who rejected the well-traversed paths
is too momentous for our walls
Excuse us
we can’t afford ruining of homes
those we created with labour of blood
We can’t afford to lose kids
those we got with prayers

We can not envisage the real picture of Nanak
Excuse us please.

–  Jaswant Singh Zafar
–  Translated from Punjabi by Jasdeep Singh



Source
: Excerpts from poem ‘Naanak’ by poet/cartoonist Jaswant Singh Zafar ( ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ ) ‘s second poetry book “Asin naanak de ki lagde haan “.

A bilingual edition of Jaswant Singh Zafar’s poems ‘The Other Shore of Words‘ was published in 2016.  Available at Chetna Parkashan, Punjabi Bhavan, Ferozepur Road,  Ludhiana, Punjab 141001 Phone: 0161 241 3613 Or Online at hook2book

ਸਾਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰੋ – ਹਰਪ੍ਰੀਤ

ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਚਿੜੀਆ-ਘਰ ਦੇ ਪੜੇ ਹੁੰਨੇ ਹਾਂ,
ਤੇ ਮਿੰਨੀ ਬੱਸਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲਮਕਦੇ-ਝੂਲਦੇ
ਸ਼ਹਿਰਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਾਂ;

ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ
ਡਿਗਰੀਆਂ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ,
ਤੇ ਸਾਡਾ ਭੋਲਾ ਪਿਉ
ਯੂਰੀਆ ਖਾਦ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਝੋਲੇ ਵਿੱਚ
ਰਾਸ਼ਨ-ਕਾਰਡ ਪਾਈਂ
ਕਚਿਹਰੀਆਂ ਦੀ ਦਾਣਾਮੰਡੀ ਵਿੱਚ
ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;

ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ
ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਤੇ ਨਵਾਂ ਕਵਰ ਚੜਾਉਂਦੇ ਹਾਂ
ਤੇ ਭਰਤੀ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ
ਖੜੇ ਭਰਤੀ ਦਾ ਫਾਰਮ ਖਰੀਦਦੇ ਹਾਂ,
ਨਤੀਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਹਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਤੇ ਅਸੀਂ ਐਵੇਂ ਹੀ ਸੂਟ-ਬੂਟ ਵਿੱਚ ਸਜੇ
ਹੋਕੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ
ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਬੱਸ ਵੀ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ;

ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ,
ਨਾ ਤਾਂ ਅਸੀ ਜੂਝਦੇ ਹਾਂ
ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਬਾਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ,
ਪਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਵਿੱਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ,
ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਉਥੇ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪੈਦੇਂ ਹਾਂ
ਜਿਥੋਂ ਅਸੀ ਜੰਮੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ;

ਫਿਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕੀਲੇ ਉਤੇ ਟੰਗਿਆ,
ਯੂਰੀਏ-ਖਾਦ ਦਾ ਬੋਰਾ ਮੋਢੇ ਉਤੋਂ ਪਾਈਂ
ਘਰੋਂ ਨਿੱਕਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ,
ਤੇ ਗੱਜਣ ਸਿੰਘ ਜੂਨੀਅਰ
ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੀ ਫੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ
ਖੜਾ ਡਿਗਰੀਆਂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;

Saanu Sanmanit Karo

pehalan taan asin sarkaari chiria-ghar de
parhe hunne haan
te minny bussan piche lamkade jhoolde shehraan college-aan
takk pahunchde haan
phir asin degreaan banaun di factory vich
digreeaan bana rahe hunne haan
te sada bhola pio
urea khaad de chitte jhole vich
raashan kaard paaee
kachihariaan di danamandi vich ghumm riha hunda hai

phir asin har mahin
aapni degree te navan cover charaounde haan
te bharti deean lammiaan kataaran vich kharhe
bharti da faarm khareedde haan
nateeja pehlaan hi teh hunda hai
te asin ainve hi suit boot vich saje hoke di udeek vich
aapni aakhri bass vi langha lainde haan

phir asin buri taran naal haar jande haan
na taan asin kokhde haan ,
te na hi kade baaghi hunde haan
phir asin murh othe nu chall paine haan
jithon asin jamme hunde haan.
te gajjan singh junior
degree deeaan factory vich
degreeaan bana riha hunda hai..

Source : Unpublished poem by Harpreet Singh , a budding poet . An Engineering Graduate from GNE Ludhiana . Earns his livelihood in Lecister, England. He has just published a book of poems “Dhupp di Chaanve”. Post your address in the comment we will send you the book “Dhupp di Chaanve”.

ਇਹ ਰੁੱਤ ਹੰਝੂਆਂ ਲੱਦੀ ਬਿਰਹਾ ਮਾਰੀ ਹੈ

ਹਾਂ ਪੂਰਨ !
ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਉਚਾਰੀ ਹੈ
ਇਹ ਰੁੱਤ ਹੰਝੂਆਂ ਲੱਦੀ ਬਿਰਹਾ ਮਾਰੀ ਹੈ

ਪੂਰਨ !
ਇੰਦਰ ਦੇਵ ਜਦੋਂ ਰੁੱਤਾਂ ਸੀ ਘੜਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ,
ਐਂਦਰ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੀ ਨੂੰ
ਕਹਿੰਦੇ ਬੜਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਸੀ ਕਰਦਾ

ਹਰ ਮੌਸਮ ਦਾ ਰੰਗ,ਉਸਦੇ ਰੰਗਾਂ ਚੋਂ ਲੈਂਦਾ
ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਉਹਦੀ ਮੁਦਰਾ ਤੇ ਧਰਦਾ

ਕਹਿੰਦੇ
ਜਦ ਉਹ ਹੱਸੀ, ਰੁੱਤ ਬਹਾਰ ਬਣੀ
ਕਾਮੀ ਨਜ਼ਰੇ ਤੱਕੀ, ਤਾਂ ਅੰਗਿਆਰ ਬਣੀ
ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਮੱਤੀ, ਤਾਂ ਪਤਹਾਰ ਬਣੀ
ਸੇਜਾ ਮਾਣ ਕੇ ਥੱਕੀ, ਤਾਂ ਠੰਡੀ ਠਾਰ ਬਣੀ
ਝਾਂਜਰ ਪਾ ਕੇ ਨੱਚੀ ਤਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣੀ
ਪੰਜ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਐਂ ਦਰ ਇਓਂ ਆਧਾਰ ਬਣੀ
ਪਰ ਛੇਂਵੀਂ ਇਹ ਰੁੱਤ ਜਿਹੜੀ ਮਲਹਾਰ ਬਣੀ
ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਾਂਹਵੇਂ ਬਿਰਹਣ ਵਾਂਗ ਖੜੀ
ਦੁਖ ਦਾਇਕ ਹੈ ਪੂਰਨ ਇਸ ਦੀ ਜਨਮ ਘੜੀ
ਐਂ ਦਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਿਓਤੇ ਨਾਲ ਗਈ ਵਰੀ
ਬਿਰਹੋਂ ਜਲੰਦੀ ਐਂਦਰ ਰੋਈ ਬੜੀ
ਕਹਿੰਦੇ ਉਸ ਦਿਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਰੁੱਤ ਘੜੀ
ਅੰਬਰ ਨੈਣੀ ਐਂਦਰ ਦੀ ਸਭ ਪੀੜ ਭਰੀ
ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਏਨੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਤੀ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਨਾ ਹੋਸ਼ ਰਹੀ

ਕਹਿੰਦੇ
ਜਦ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦਿਲ ਜਲਦਾ ਹੈ
ਐਂਦਰ ਨੂੰ ਉਹ ਯਾਦ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਬਰੋਂ ਪਾਣੀ ਵਰਦਾ ਹੈ

———————–

haan Pooran !
toon sachi gall uchaari hai
ih rutt hanjhuaan laddi birha maari hai

Pooran!
Inder dev jadon ruttan si gharhda
uhna dinaan vich
Aindar naam di ikk pari nu
kahinde barha hi pyar si karda

har mausam da rang, usde rang chon lainda
ruttaan da aadhaar, ohdi mudra te dharda

kahinde
jad uh hassi, rutt bahaar bani
kaami nazre takki, taan angiaar bani
vich udaasi matti, taan pathaar bani
seja maan ke thakki, taan thandi thaar bani
jhanjhar paa ke nachi, taan shingaar bani
panj ruttan di aindar eyon aadhaar bani
par chenvi ih rutt jihri malhaar bani
jo ajj saade saahnve birhan vaang kharhi
dukh dayak hai pooran isdi janam ghari
aindar hor kise deote naal gaee vari
birhon jalandin Aindar roee bari
kahinde us din Inder ne eh rutt gharhi

ambar naineen Aindar di sabh peerh bhari
te kahinde Inder ne eni madira peeti
usnu aapne aap di na hosh rahi

kahinde
jad vi Inder da dil jalda hai
Aindar nu oh yaad jadon vi karda hai
uss din ambron paani varda hai

Source: Excerpts from Shiv’s Epic long-poem Loona..