Poetry

देश कागज पर बना नक्शा नहीं होता/ ਦੇਸ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਬਣਿਆ ਨਕਸ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ

यदि तुम्हारे घर के एक कमरे में आग लगी हो

“यदि तुम्हारे घर के
एक कमरे में आग लगी हो
तो क्या तुम
दूसरे कमरे में सो सकते हो?
यदि तुम्हारे घर के एक कमरे में
लाशें सड़ रहीं हों
तो क्या तुम
दूसरे कमरे में प्रार्थना कर सकते हो?
यदि हाँ
तो मुझे तुम से
कुछ नहीं कहना है।

देश कागज पर बना
नक्शा नहीं होता
कि एक हिस्से के फट जाने पर
बाकी हिस्से उसी तरह साबुत बने रहें
और नदियां, पर्वत, शहर, गांव
वैसे ही अपनी-अपनी जगह दिखें
अनमने रहें।
यदि तुम यह नहीं मानते
तो मुझे तुम्हारे साथ
नहीं रहना है।

इस दुनिया में आदमी की जान से बड़ा
कुछ भी नहीं है
न ईश्वर
न ज्ञान
न चुनाव
कागज पर लिखी कोई भी इबारत
फाड़ी जा सकती है
और जमीन की सात परतों के भीतर
गाड़ी जा सकती है।

जो विवेक
खड़ा हो लाशों को टेक
वह अंधा है
जो शासन
चल रहा हो बंदूक की नली से
हत्यारों का धंधा है
यदि तुम यह नहीं मानते
तो मुझे
अब एक क्षण भी
तुम्हें नहीं सहना है।

याद रखो
एक बच्चे की हत्या
एक औरत की मौत
एक आदमी का
गोलियों से चिथड़ा तन
किसी शासन का ही नहीं
सम्पूर्ण राष्ट्र का है पतन।

ऐसा खून बहकर
धरती में जज्ब नहीं होता
आकाश में फहराते झंडों को
काला करता है।
जिस धरती पर
फौजी बूटों के निशान हों
और उन पर
लाशें गिर रही हों
वह धरती
यदि तुम्हारे खून में
आग बन कर नहीं दौड़ती
तो समझ लो
तुम बंजर हो गये हो-
तुम्हें यहां सांस लेने तक का नहीं है अधिकार
तुम्हारे लिए नहीं रहा अब यह संसार।

आखिरी बात
बिल्कुल साफ
किसी हत्यारे को
कभी मत करो माफ
चाहे हो वह तुम्हारा यार
धर्म का ठेकेदार,
चाहे लोकतंत्र का
स्वनामधन्य पहरेदार

–  सर्वेश्वरदयाल सक्सेना
असम [ 1982 में समता संगठन द्वारा आयोजित ‘असम-बचाओ साइकिल यात्रा’ के मौके पर सर्वेश्वरदयाल सक्सेना ने यह कविता साइकिल यात्रियों को लिख दी थी । ]

 

If a Room in Your House Caught Fire

If a room
in your house
caught fire
Could you just
sleep in some other room?

If a room
in your house
was filled with rotting corpses
Could you just
pray in some other room?

If yes
then I have nothing to say to you

A nation is created on paper
but it is not a map
where one section rips
the rest remaining whole
and rivers, mountains, cities, villages
still appear, each in their places
blissfully unaware

If this is something you don’t believe
then I want nothing to do with you

There’s nothing in this world greater
than human life
not God
nor knowledge
nor elections
Anything written on paper
can be ripped up and buried
within the seven layers of earth

Judgment that props itself up
on corpses
is blind

Government
that comes from the barrel of a gun
is run by murderers

If you don’t accept this
then I don’t have to put up with you
for even one second

Remember
the murder of a child
the death of a woman
a man’s body
ragged with bullets
belongs to no government whatsoever
it’s the downfall of an entire nation

When blood is shed like this
the earth does not soak it up
it blackens the flags
fluttering in the sky

If earth imprinted with
the marks of army boots
where bodies fall
does not turn to fire
and course through your veins
then understand this
you have become a wasteland
you haven’t even got the right
to breathe here
this world no longer exists for you

And finally
to be perfectly clear:
Never forgive
a murderer
whether he is your friend
a gate-keeper of religion
or a self-anointed
guardian of democracy

 Sarveshwar Dayal Saxena
[ Originally titled ‘Assam’, Written in 1982 for the “Save Assam Cycle Rally” ]

– English Translation by Daisy Rockwell

ਦੇਸ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਬਣਿਆ ਨਕਸ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੇ
ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਚ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ
ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ
ਦੂਸਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੇ
ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ
ਲਾਸ਼ਾਂ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ
ਤਾਂ ਕੀ ਤੁਸੀਂ
ਦੂਸਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ
ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਜੇਕਰ ਹਾਂ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ।
ਦੇਸ਼ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਬਣਿਆ
ਨਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕਿ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਪਾਟ ਜਾਣ ਨਾਲ
ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਲਾਮਤ ਰਹਿਣ।
ਤੇ ਨਦੀਆਂ , ਪਹਾੜ,
ਸ਼ਹਿਰ , ਪਿੰਡ
ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਥਾਂ
ਟਿਕੇ ਦਿਸਣ
ਅਣਮੰਨੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ
ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ।
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ
ਆਦਮੀ ਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਾ ਰੱਬ
ਨਾ ਗਿਆਨ
ਨਾ ਚੋਣਾਂ।

ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਲਿਖੀ ਕੋਈ ਵੀ ਇਬਾਰਤ
ਪਾੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਤਹਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ
ਗੱਡੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜਿਹੜਾ ਵਿਵੇਕ
ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਢਾਸਣਾ ਲਾ ਕੇ
ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ।
ਜੋ ਸ਼ਾਸਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ
ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਨਾਲੀ ਨਾਲ
ਉਹ ਹੱਤਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਧੰਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ
ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਯਾਦ ਰੱਖੋ!
ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੀ ਹੱਤਿਆ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਮੌਤ
ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦਾ
ਗੋਲੀਆਂ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਿਸਮ
ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਨਹੀਂ
ਪੂਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਹੈ।

ਏਦਾਂ ਡੁੱਲ੍ਹਿਆ ਖ਼ੂਨ
ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜੀਰਦਾ।
ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ
ਕਲੰਕਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਸ ਧਰਤੀ ਤੇ
ਫੌਜੀ ਬੂਟਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣ
ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ
ਲਾਸ਼ਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ
ਉਹ ਧਰਤੀ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ
ਅਗਨ ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੌੜਦੀ
ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਵੋ
ਤੁਸੀਂ  ਬੰਜਰ ਹੋ ਗਏ ਹੋ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ
ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਧਿਕਾਰ
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ
ਹੁਣ ਇਹ ਸੰਸਾਰ

ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ
ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼
ਕਿਸੇ ਕਾਤਲ ਨੂੰ
ਕਦੇ ਨਾ ਕਰੋ ਮਾਫ਼
ਚਾਹੇ ਉਹ ਹੋਵੇ ਤੁਹਾਡਾ ਯਾਰ
ਧਰਮ ਦਾ ਠੇਕੇਦਾਰ।
ਚਾਹੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ
ਮਾਣਮੱਤਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ।

– ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦਿਆਲ ਸਕਸੈਨਾ
[ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ  “ਅਸਾਮ ” ਹੇਠ  ਅਸਾਮ ਬਚਾਓ ਸਾਈਕਲ  ਯਾਤਰਾ ਵਾਸਤੇ  1982 ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਗਈ  ]

-ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ:  ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ

Hindi Orginal was posted on facebook by writer Annie Zaidi.
American writer, translator and painter Daisy Rockwell posted the English translation.
Punjabi writer Jaswant Singh Zafar posted the Punjabi translation by Gurbhajan Gill.

Information about the original title from the Samajwadi Jan Parishad Blog.

Photo: MF Hussain’s painting Mother India. Image Courtesy Bharat Mata Artifact page on Ohio State University

The Station of the Blind / ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ

ba7cd010b8blu3.jpg

 

The Station of the Blind

“Let me not lie. There was a crowd of 200 people.

~ Ashok, shop owner

 

They did not see anything.

They did not see the two bodies

With blood all over them.

They did not see the two bodies

Taken away.

They did not see what they saw.

They saw what they did not see.

Their paralysed eyes

Became hidden cameras,

Hiding from the scene of crime.

Hiding from light.

There cannot be a single reason

For 200 people to not see.

Except turning blind together.

There were 200 motives

And one secret —

Deciding to go blind.

Someone put off a giant switch

To darken the stage

And the colour of blood.

They did not believe what they saw

To escape what they saw.

They will store what they clicked

In a dark room they’ll visit in secret

To keep their guilt alive.

200 blindfolded photographers

Sold their eyes

To hands that killed the sun.

© Manash Firaq [June 27, 2017]

 

ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ

“ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, 200 ਕੁ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ ਉੱਥੇ।”
– ਅਸ਼ੋਕ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ
ਦੇਖੇ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ
ਲਹੂ ਨਾਲ ਲੱਥਪੱਥ ਦੋ ਜਣੇ
ਦੇਖੇ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ
ਧੂਹ ਕੇ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਦੋ ਲੋਥੜੇ
ਉਹ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ
ਉਹ ਦੇਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਹੈ ਨਹੀਂ ਸੀ

ਸੁੰਨ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ
ਬਣ ਗਈਆਂ ਚੋਰ ਕੈਮਰੇ
ਮੌਕਾ-ਏ-ਵਾਰਦਾਤ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਈਆਂ
ਚਾਨਣ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਈਆਂ

ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ
200 ਜਣਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਤਰਾਂ
ਇਕੱਠਿਆਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ
ਦੋ ਸੌ ਇਰਾਦੇ
ਪਰ ਇੱਕ ਹੀ ਸੀ ਰਾਜ਼ –
ਅੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ

ਜਿਉਂ ਕਿਸੇ ਦਿੱਤੀ ਬੱਤੀ ਬੁਝਾ
ਮੰਚ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਕਰਨ ਲਈ
ਲਹੂ ਦੀ ਲੋਅ ਲਕੋਣ ਲਈ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਦੇਖੇ ਤੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਯਕੀਨ

ਦੇਖੇ ਹੋਏ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਹੋਣ ਲਈ
ਸਾਂਭ ਲੈਣਗੇ ਉਹ
ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ
ਇੱਕ ਹਨੇਰੇ ਕਮਰੇ ‘ਚ ਜਿੱਥੇ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਜਾਣਗੇ
ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ
ਦੋ ਸੌ ਅੱਖ ਵਿਹੂਣੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ
ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ
ਉਹਨਾਂ ਚੰਦਰੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ
ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਸੂਰਜ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ

ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜ਼ਮਾ: ਅਮਨ ਦੀਪ/ ਅੰਤਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ

Recitation in Punjabi by Aman Deep Caur
The poem was originally published in Public Pool : One Space For All Poets
Reproduced here with the permission of the poet.
Poet:
Manash Firaq Bhattacharjee is a poet, writer, translator and political science scholar from Jawaharlal Nehru University.  He teaches poetry at Ambedkar University, New Delhi.

Punjabi Translators:
Aman Deep Caur is a research scholar at Punjab University, Chandigarh.
Antarpreet Singh is a poet and activist in Chandigarh.

Photograph:
A mural painted by Italian street artist Blu in Buenos Aires featuring thousands of figures with their eyes covered by one endless blindfold in the colours of the Argentine flag. The flock of people seem to be obediently following their leader, a dark figure, who stands above them wearing a presidential sash and a suit and tie. Source: Buenos Aires Street Art

ਮਕਬੂਲ ਫਿਦਾ ਹੁਸੈਨ / Maqbool Fida Hussain

Self Portrait- M. F. Hussain

Self Portrait- M. F. Hussain

ਮਕਬੂਲ ਫਿਦਾ ਹੁਸੈਨ

ਇਕ ਬੱਚਾ
ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ
ਮੇਰੇ ਵੱਲ
ਰੰਗ ਬਰੰਗੀ ਗੇਂਦ

ਤਿੰਨ ਟੱਪੇ ਖਾ
ਔਹ ਗਈ
ਔਹ ਗਈ

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ‘ਤੇ ਹਸਦਾ ਹਾਂ
ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਬੁੱਚਣ ਲਈ
ਬੱਚਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ।।

ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਮੁਕਣਾ ਨਹੀਂ
ਇਹ ਰਹਿਣਾ ਹੈ
ਸਦਾ ਜਵਾਨ

ਲੰਬੇ ਬੁਰਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਸਿਰਾ
ਆਕਾਸ਼ ‘ਤੇ ਚਿਮਨੀਆਂ ਟੰਗਦਾ ਹੈ
ਦੂਜਾ ਸਿਰਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੰਗਦਾ ਹੈ

ਉਹ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚੇ
ਦੇਖਦਾ ਹੈ
ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਬਲੈਕ ਬੋਰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਆ ਬਹਿੰਦਾ
ਉਹਦੀ ਪੈਨਸਲ ‘ਤੇ ਤੋਤਾ ।।

ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ‘ਚ
ਰਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਧੂੜ੍ਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮਹਿਕ
ਮਚਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ
ਵਿਛ ਜਾਂਦੀ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਛਾਂ

ਸਿਆਲੀ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਵਿਛ ਜਾਂਦੀ ਧੁੱਪ
ਰਾਹਾਂ ‘ਚ
ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ‘ਚ
ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਹਰ ਕਦਮ
ਸੁਤੰਤਰ ਲਿਪੀ ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਵਰਣ

ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਨੰਗਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ
ਮੈਂ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ।।

ਇਕ ਵਾਰ ਉਹਦੀ ਦੋਸਤ ਨੇ
ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਬੂਟਾਂ ਦੀਆਂ
ਨਰਮ ਰੂੰ ਜਿਹਾ ਲੈਦਰ

ਕਿਹਾ ਉਹਨੇ
ਪਾ ਇਹਨਾ ਨੂੰ
ਬਾਜਾਰ ਚੱਲੀਏ

ਪਾ ਲਿਆ ਉਹਨੇ
ਇਕ ਪੈਰ ‘ਚ ਕਾਲਾ
ਦੂਜੇ ਪੈਰ ‘ਚ ਭੁਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਬੂਟ

ਇਹ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ ।।

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਸੀ
ਤੇ ਆਖਰ
ਉਹ ਰਲ ਗਿਆ
ਰੰਗਾਂ ‘ਚ

ਰੰਗਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ
ਹੱਦ ਸਰਹੱਦ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਰੰਗਾਂ ਲਈ

ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ
ਆਹ ਹੁਣੇ ਵਾਹ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ

ਕੋਈ ਬੱਚਾ
ਆਪਣੇ ਸਿਆਹੀ ਲਿਬੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ
ਨੀਲੇ ਕਾਲੇ
ਘੁੱਗੂ ਘੋੜੇ

ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ।।

–  ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਮਾਨਸਾ

 

मकबूल फ़िदा हुसैन 

एक बच्चा फेंकता है
मेरी ओर
रंग बिरंगी गेंद

तीन ठप्पे खा
ओ गई
ओ गई

मैं हँसता हूँ अपने आप पर
गेंद को कैच करने के लिए
बच्चा होना पड़ेगा

नंगे पैरों का सफ़र
ख़त्म नहीं होगा
यह रहेगा हमेशा के लिए

लम्बे बुर्श का एक सिरा
आकाश में चिमनिया टाँगता
दूसरा धरती को रंगता है

वो जब भी ऑंखें बंद करता
मिट्टी का तोता

एक बच्चा फेंकता है
मेरी ओर
रंग बिरंगी गेंद

तीन ठप्पे खा
ओ गई
ओ गई

मैं हँसता हूँ अपने आप पर
गेंद को कैच करने के लिए
बच्चा होना पड़ेगा

नंगे पैरों का सफ़र
ख़त्म नहीं होगा
वो रहेगा हमेशा के लिए

लम्बे बुर्श का एक सिरा
आकाश में चिमनिया टाँगता
दूसरा धरती को रंगता है

वो जब भी ऑंखें बंद करता
मिट्टी का तोता उड़ान भरता
कागत पर पेंट की लड़की
हंसने लगती

नंगे पैरों के सफ़र में
मिली होती धूल मिट्टी की महक

जलते पैरों तले
फ़ैल जाती हरे रंग की छाया
सर्दी के दिनों में धूप हो जाती गलीचा

नंगे पैर नहीं पाए जा सकते
किसी पिंजरे में

नंगे पैरों का हर कदम
स्वतंत्र लिपि का स्वतन्त्र वरण

पढ़ने के लिए नंगा होना पड़ेगा
मैं डर जाता

एक बार उसकी दोस्त ने
दी तोहफे के तौर पर दो जोड़ा बूट
नर्म लैदर

कहा उसने
बाज़ार चलते हैं
पहनो ये बूट

पहन लिया उसने
एक पैर में भूरा
दूसरे में काला

कलाकार की यात्रा है यह

शुरूआत रंगो की थी
और आखिर भी
हो गई रंग

रंगों पर कोई मुकद्दमा नहीं हो सकता
हदों सरहदों का क्या अर्थ रंगों के लिए

संसार के किसी कोने में
बना रहा होगा कोई बच्चा स्याही
संसार के किसी कोने में
अभी बना रहा होगा
कोई बच्चा
अपने नन्हे हाथों से
नीले काले घुग्गू घोड़े

रंगों की कोई कब्र नहीं होती .

– गुरप्रीत मानसा

हिंदी अनुवाद: सुरिंदर मोहन शर्मा 

Maqbool Fida Hussain

A child
Throws
A colorful ball
Towards me

 

It bounced thrice
Went away
Afar

 

I laugh at myself
To catch the ball
I will have to be a child again.

 

The bare feet journey
Will not end
It will be
forever Young

 

One end of the long brush
Places chimneys on the sky
The other end colors the earth

 

Whenever he closes eyes
The mud sparrow begins  to fly
The girl drawn on paper
Begins to smile

This bare feet journey
is mixed with the essence of earthy dust
Beneath the burning feet
spreads the green shade
In the cold winter days
spreads the sunshine in the paths

 

Bare feet can’t be put in a cage
Every step of the bare feet
Is a free character of a free script

 

One needs to get bare to read
I fear.

 

Once a friend gifted him
Two pair of shoes
Leather as soft as a cotton swab

 

He said
Wearing it
Let’s go to the bazaar

 

He wore
Black in one foot
Brown in the other

 

This is the journey of an artist.

 

He began with colors
And at last
He got immersed
In colors

 

Nobody can sue the colors
What does borders and boundaries mean for colors

 

In any part of the world
Just now,
A child might be drawing
With his ink riddled hands
Blue black
Absurd figures

 

The colors don’t have a grave.

– Gurpreet Mansa

– English Translation by Jasdeep


Original poem in Punjabi by Gurpreet Mansa

Translation to Hindi by Surinder Mohan Sharma
Translation to English by Jasdeep
Picture is taken from the website of RL Fine Arts

ਇਹ ਕਵਿਤਾ

meena

This poem is not a Hindu.
This poem is eager to offend.
This poem is shallow and distorted.
This poem is a non-serious representation of Hinduism.
This poem is a haphazard presentation.
This poem is riddled.
This poem is a heresy.
This poem is a factual inaccuracy.
This poem has missionary zeal.
This poem has a hidden agenda.
This poem denigrates Hindus.
This poem shows them in poor light.
This poem concentrates on the negative aspects of Hinduism.
This poem concentrates on the evil practices of Hinduism.
This poem asserts its moral right to use objectionable words for Gods.
This poem celebrates Krishna’s freedom to perch on a naked woman.
This poem flames with the fires of a woman hungry of sex.
This poem supplies sexual connotations.
This poem puts the phallus back into the picture.
This poem makes the shiva lingam the male sexual organ.
This poem does not make the above-mentioned organ erect.
This poem prides itself in its perverse mindset.
This poem shows malice to Hinduism for Untouchability and misogyny.
This poem declares the absence of a Hindu canon.
This poem declares itself the Hindu canon.
This poem follows the monkey.
This poem worships the horse.
This poem supersedes the Vedas and the supreme scriptures.
This poem does not culture the jungle.
This poem jungles the culture.
This poem storms into temples with tanks.
This poem stands corrected: the RSS is BJP’s mother.
This poem is not vulnerable.
This poem is Section 153-A1 proof.
This poem is also idiot-proof.
This poem quotes Dr.Ambedkar.
This poem considers Ramayana a hetero-normative novel.
This poem breaches Section 295A2 of the Indian Penile Code.
This poem is pure and total blasphemy.
This poem is a voyeur.
This poem gossips about the sex between Sita and Laxman.
This poem is a witness to the rape of Shurpanaka.
This poem smears Rama for his suspicious mind.
This poem was once forced into suttee.
This poem is now taking her revenge.
This poem is addicted to eating beef.
This poem knows the castes of all the thirty-three million Hindu Gods.
This poem got court summons for switching the castes of Gods.
This poem once dated Karna who was sure he was no test-tube baby.
This poem is not curious about who-was-the-father.
This poem is horizontally flipped.
This poem is a plagiarised version.
This poem is selectively chosen.
This poem is running paternity tests on Hindutva.
This poem saw Godse (of the RSS) kill Gandhi.
This poem is not afraid of being imprisoned.
This poem does not comply to client demands.
This poem is pornographic.
This poem will not tender an unconditional apology.
This poem will not be Penguined3.
This poem will not be pulped.

-Meena Kandaswamy

 

ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹੱਤਕ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵਿੰਗ ਤੜਿੰਗੀ, ਖੋਖਲੀ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਗੈਰ-ਗੰਭੀਰ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਬੇਢੰਗੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਬੁਝਾਰਤ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹੈ ਬੋਲ ਕੁਫਰ ਦੇ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਤੱਥ ਵਿਹੂਣੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਕੋਲ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਜੋਸ਼ ਹੈ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਕੋਝਾ ਮਨਸੂਬਾ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਭੰਡਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਿਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੁਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਹੱਕ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨੰਗੀ ਔਰਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕਾਮ ਦੀ ਭੁੱਖੀ ਔਰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਮੱਚ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕਾਮੁਕ ਭਾਵਅਰਥ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵਹਿਸ਼ੀ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਰਦ ਦਾ ਜਿਨਸੀ ਅੰਗ ਦਸਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਔਰਤ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਤੇ ਕਾਲਖ ਮਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਅਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੈਰ ਹਾਜਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਆਦੇਸ਼ ਐਲਾਨਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪੂਜਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵੇਦ ਪੁਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੱਭਿਅਕ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮੰਦਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੈਂਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕਮਜੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸੈਕਸ਼ਨ 153-ਏ ਰੋਧਕ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਮੂਰਖ-ਰੋਧਕ ਵੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਰਮਾਇਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੱਤਰਸੱਤਾ, ਪ੍ਰਾਜਿਨਸੀ ਸਹਿਜਤਾ4 ਗ੍ਰਸਤ ਨਾਵਲ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਨਲ ਕੋਡ ਦੇ ਸੈਕਸ਼ਨ 295-ਏ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਨਿਰਾ ਪੂਰਾ ਕੁਫ਼ਰ ਹੈ, ਈਸ਼ਵਰ ਨਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਚੋਰਮੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਝਾਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਲਛਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਡਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਰੂਪਨਖਾ ਦੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਭਾ ਨੂੰ ਭੰਡਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗਊਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸਾਰੇ ਤੇਤੀ ਕਰੋੜ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਬਦਲਣ ਕਾਰਨ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਯਾਰੀ ਲਾਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਯਕੀਨ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਟੈਸਟ ਟਿਊਬ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਗਿਆਸਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹਦਾ ਪਿਉ ਕੌਣ ਸੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚਾਲਿਓਂ ਵਿੰਗੀ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਹਿੰਦੂਤਵ ਦੀ ਵਲਦੀਅਤ ਪਰਖ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਗੋਡਸੇ (ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਵਾਲਾ) ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਜੇਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਗਾਹਕ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਅਸ਼ਲੀਲ ਹੈ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਮੁਆਫੀਨਾਮਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਪੈਂਗੂਇਨ5 ਨਹੀਂ ਬਣੇਗੀ।
ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਕੂੜੇ ਦਾਨ ‘ਚ ਨਹੀ ਸੁੱਟੀ ਜਾਏਗੀ।

-ਮੀਨਾ ਕੰਦਾਸਾਮੀ

 

Footnotes

1. Section 153A in The Indian Penal Code penalizes people for ‘Promoting enmity between different groups on grounds of religion, race, place of birth, residence, language, etc., and doing acts prejudicial to maintenance of harmony’.

2. Section 295A in The Indian Penal Code penalizes people for ‘Deliberate and malicious acts, intended to outrage reli­gious feelings of any class by insulting its religion or reli­gious beliefs’.
3. Penguin agrees to pulp US scholar’s book on Hinduism on pressure from fundamentalists
4. ਪ੍ਰਾਜਿਨਸੀ ਸਹਿਜਤਾ: ਅੰਗਰੇਜੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈਟਰੋ ਨੋਰਮੈਟਿਵਟੀ Heteronormativity ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਉਲੱਥਾ, ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹਿਜ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ; ਜਦਕਿ ਔਰਤ ਦੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਮਰਦ ਦੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਜਿਸਮਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਹਿਜ ਰਿਸ਼ਤੇ ਹਨ| ਪ੍ਰਾਜਿਨਸੀ ਸਹਿਜਤਾ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਣ ਸੰਬੰਧੀ ਟਵਿਟਰ ਤੇ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ:https://twitter.com/jasdeep/status/562559718414381057
5. ਹਿੰਦੂ ਫਾਸਿਸਟਾਂ ਅੱਗੇ ਝੁਕ ਗਈ ਪੈਂਗੁਇਨ

Meena Kandasamy (born 1984) is an Indian poet, fiction writer, translator and activist who is based in Chennai, Tamil Nadu, India. Most of her works are centered on feminism and the anti-caste Caste Annihilation Movement of the contemporary Indian milieu.

ਮੀਨਾ ਕੰਦਾਸਾਮੀ  ਮਦਰਾਸ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ  ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜੀ ਕਵੀ, ਲੇਖਕ, ਅਨੁਵਾਦਕਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ। ਮੀਨਾ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾਰੀਵਾਦ ਅਤੇ ਜਾਤਪਾਤ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਭਿਆਲੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 

Original poem was posted on the blog page Dark As Strong Tea and was recited at JLF 2015

Punjabi translation is by yours truly.

Picture Courtesy kitaab.org

ਫਸਾਦ

A 2002 file photograph of rioters in Ahmedabad. Associated Press/The Hindu.

ਫਸਾਦ 

ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਭਵੰਡੀ, ਮੇਰਠ ਜਾਂ ਨਾਗਪੁਰ
ਪੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਾਜੇ ਦਾ ਸ਼ੋਰ
ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਟਾਹਣੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤਾਜੀਆਂ ਦਾ ਜਲੂਸ
ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ
ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਤੰਗ ਲੁੱਟਣ ਤੇ ਝਗੜਾ
ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਛੁਰੇ ਬਰਛੇ ਪਸਤੌਲ ਤੇ ਦਸਤੀ ਬੰਬ.

ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਪੱਜ ਕੋਈ ਵੀ ਹੋਵੇ
ਧਰਮ ਨਿਰਪਖਤਾ ਦਾ ਤਕਾਜ਼ਾ ਹੈ
ਫਿਰਕਿਆਂ ਦਾ ਨਾ ਲੈਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ
ਇੱਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਪਦੀ ਹੇ ਵਾਰਦਾਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ
ਜਿਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਕੇ ਦੁਖ ਹੋਣਾ
ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਟਪਕਣਾ
ਜਾਂ ਖੂਨ ਖੋਲਣਾ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਰਿਹਾ
ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ
ਸ਼ਰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ

ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ
ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ
ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ਿਆਂ
ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਿਨਾ ਫਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ.
ਕੁਝ ਦਿਨ ਬੇਹਿੱਸ ਜਹੀ ਬਹਿਸ ਹੋਏਗੀ
ਕਰੜੇ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ ਬਾਰੇ
ਨਿਰਪੱਖ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਬਾਰੇ
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸਮਝਣ ਤੇ ਸਹਿਣ ਬਾਰੇ
ਮਿਲ ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿਣ ਬਾਰੇ.

ਅਦਾਲਤੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ
ਹੜਤਾਲ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਏਗੀ
ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਰਿਪੋਟ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਤੀਕ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ
ਕਿੰਝ ਕਦ ਹੋਈ
ਵਾਰਦਾਤ ਭੁਲ ਜਾਏਗੀ
ਉਦੋਂ ਤਕ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੋਏਗਾ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੱਜ ਹੇਠ

— ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ


Riots

the city can be any
Bhivandi, Meerut or Nagpur
the excuse can be any
the high pitch of loud speakers from the Mosque
the loud Tazia procession by the branch of Peepal tree
the protection of Holy Cow
the fight between children over flying kites
or some other
the knives, spears, revolvers and bombs are ready, beforehand.

the city can be any
the excuse can be any
It is a matter of ‘secularism’
It is not appropriate to name the communities
a similar news report is published every time
on reading which
to be pained
to be tearful
or boiling of blood
is a far cry
nowadays, one is not even ashamed
if all this does not happen

I understand
how the numbers reported
in government records
or, in newspaper records
differ than the
the actual number of people died.
for few days there will be inflated debates
about
tough governance,
impartial administration,
to understand each other’s faith,
to be tolerant,
to live harmoniously.

after the court investigation starts
the curfew will be relaxed.
till the report of the investigation gets written
many people will forget
when and how
the atrocity had happened
till then, a lot would have happened
in some other city
on some other excuse

— Sohan Singh Meesha

 

References:

ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ (1934–1986) ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ਦਾ ਉੱਘਾ, ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖੇ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਕਵੀ ਸੀ।

Sohan Singh Meesha (1934-1986) was a famous, realist Punjabi poet.

Original poem was posted on inimitable Facebook page ਦਿਲ ਦੀ ਕਵਿਤਾ

English translation is by yours truly.

The posted photograph is a 2002 file photograph of rioters in Ahmedabad courtesy Associated Press/The Hindu.

ਮਾਏ ਨੀ

ਮਾਏ ਨੀ, ਕਿ ਅੰਬਰਾਂ ‘ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਏ
ਸਾਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਗਰਾਹੀ ਦੇ ਦੇ ..

ਮਾਏ ਨੀ, ਕਿ ਅੰਬਰਾਂ ‘ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਏ
ਸਾਡੇ ਲਿਖ ਦੇ ਨਸੀਬੀਂ ਤਾਰੇ ..

ਮਾਏ ਨੀ, ਜੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਨੀਂਦ ਤੋਂ
ਚੰਨ ਖੋਰ ਕੇ ਪਿਆ ਦੇ ਛੰਨਾ ਦੁੱਧ ਦਾ ..

ਮਾਏ ਨੀ, ਕਿ ਸੂਈ ‘ਚ ਪਰੋ ਕੇ ਚਾਨਣੀ
ਸਾਡੇ ਗੰਢ ਦੇ ਨਸੀਬ ਲੰਗਾਰੇ ..

ਮਾਏ ਨੀ, ਪੁੱਤ ਤੇਰਾ ਡੌਰ ਭੌਰੀਆ
ਚੰਨ ਮੰਗਦਾ ਨਾ ਕੁਝ ਸ਼ਰਮਾਵੇ..

ਮਾਏ ਨੀ, ਕਿ ਅੰਬਰਾਂ ‘ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਏ
ਸਾਨੂੰ ਚੰਨ ਦੀ ਗਰਾਹੀ ਦੇ ਦੇ ..

English Translation(Anonymous):

Oh Mother, Living up in the heavens,
Give me a mouthful of moon..

Oh Mother , Living up in the heavens
Make the stars my fortune

Oh Mother, You woke me up and now
give me a bowl of milky moon-shake

Oh Mother, Pass the moonshine through a needle
And stitch my tattered fate…

Oh Mother, Your son is bemused, doesn’t know his aim.
He asks for the moon and feels little shame.

Oh Mother , Living up in the heavens
Give me a mouthful of moon…

English Translation(Madan Gopal Singh):

Residing as you are in the skies,
o mother give us a morsel of moon..

Residing as do in the skies,
o mother write the cluster of stars in our fortune…

Now that you have woken up your son from sleep,
o mother give him a bowl of moon-stirred milk

O mother, threading the needle with moonlight
stitch our destiny back from the tatters…

O mother, your son is forever distracted and lost
asking for moon he has little sense of shame…

Residing as you are in the skies,
o mother give us a morsel of moon…

Source:
ਕਵਿਤਾ: ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ (1920-2002) Poetry: Harbhajan Singh (1920-2002)
ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਸੰਗੀਤ: ਮ੍ਰਿਤੁੰਜੇ Vocals & Music: Mrityuanjay
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ: ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ English translation: Madan Gopal Singh
ਤਸਵੀਰਾਂ: ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ Images: Amarjit Chandan

Mrityuanjay is Punjabi graphic artist, poet, singer and composer. Follow his YouTube channel for more compositions of Punjabi Poetry

kujh unj vi rahwan aukhiaN san

ਕੁਝ ਉਂਝ ਵੀ ਰਾਹਵਾਂ ਔਖੀਆਂ ਸਨ
ਕੁਝ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਮਾਂ ਦਾ ਤੌਕ਼ ਵੀ ਸੀ
ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਜ਼ਾਲਿਮ ਸਨ
ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਮਰਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕ਼ ਵੀ ਸੀ
– ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ

کج اونج وی راہواں اوکھياں سن
کج گلےوچ غماں دا طوق وی سی
کج شہر دے لوک وی ظالم سن
کج سانوں مرن دا شوق وی سی
منیر نیازی –

kujh onj vi rahwan aukhiaN san
kujh galay vich ghaman da tauq vi si
kujh shehr dey lok vi zalim san
kujh sanoo marn da shawq vi si.
– Munir Niazi

Some of the ways were obtrusive
Some sorrows collared the neck
Some city people were repressive
Some of it: my affection for death.
– Ali Eteraz

the ways were hard, somewhat
the sorrows collared my neck, as well
the townsfolk were harsh, somewhat
the death wish, I had, as well
– Jasdeep


– Kuj sung by The Kominas

Source: Original Punjabi poem by Munir Niazi.
First Translation is by Ali Eteraz, A Punjabi American writer, his first novel Children of Dust: A Portrait of a Muslim as a Young Man has won many accolades.
Second Translation by yours truly.

Thanks to Sana for sharing Ali’s translation

ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ / Honorable father committed a sin

ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ
ਲੜ ਲਾਇਆ  ਸਾਡੇ ਫੁੱਲ ਕੁਮਲਾਇਆ
ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਛਰਾਂ ਰੂਪ ਹੰਡਾਇਆ
ਮੈਂ ਪੂਰਨ ਦੀ ਮਾਂ ਪੂਰਨ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ

ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਚੁੰਮਣ ਵਡੀ
ਪਰ ਮੈਂ ਕੀਕਣ ਮਾਂ ਉਹਦੀ ਲੱਗੀ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਗਰਭ ਜੂਨ ਨਾ ਆਇਆ
ਲੋਕਾ ਵੇ ਮੈਂ ਧੀ ਵਰਗੀ ਸਲਵਾਣ ਦੀ

ਪਿਤਾ ਜੇ ਧੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੰਡਾਵੇ
ਲੋਕਾ ਵੇ ਤੈਨੂੰ ਲਾਜ ਨਾ ਆਵੇ
ਜੇ ਲੂਣਾ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਚਾਹਵੇ
ਚਰਿਤਰ ਹੀਣ ਕਵੇ ਕਿਉਂ ਜੀਭ ਜਹਾਨ ਦੀ

ਚਰਿਤਰ ਹੀਣ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਆਖੇ
ਜੇ ਕਰ ਲੂਣਾ ਵੇਚੇ ਹਾਸੇ
ਪਰ ਜੇ ਹਾਣ ਨਾ ਲੱਭਣ ਮਾਪੇ
ਹਾਣ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ ਅਪਮਾਨ ਦੀ

ਲੂਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਪਰਾਧਣ
ਜੇਕਰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋਏ ਸੁਹਾਗਣ
ਮਹਿਕ ਉਹਦੀ ਜੇ ਹੋਵੇ ਦਾਗਣ
ਮਹਿਕ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਕੰਜਕ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣਦੀ

Roman Transliteration:

dharmi babal paap kamaya
larh laya mere phull kumlaya
jis da IchraaN roop handaya
mein Puran di maaN pooran de haan di

main uston ikk chumman vaddi
par main keekan maan uhdi laggi
uh meri garb joon na aaiya
loka ve maiN dhi vargi salvaan di

pita je dhi da roop handaave
loka ve tainu laaj na aave
je Loona Puran nu chaahve
charitarheen kave kion jeebh jahaan di

Loona hove taan apradhan
jekar androN hove suhagan
mehak ohdi je hove dagaan
mehak meri taaN kanjak main hi jaan-di

English Translation:

Honorable father committed a sin
Married me to a wilted flower
Whose youth IchrraaN had worn out
I am like Puran’s mother, Puran is my match

I am just one kiss elder than him
But how can I be called his mother
He is not born of my womb
World, I am like a daughter to Salvan

If a father marries his daughter
World, isn’t that shameful
If Loona desires Puran
Why is she called characterless by the world

She may be called characterless
If Loona trades in pleasures
But if the parents don’t find a match
What’s shameful in finding yourself a match

Loona would have been guilty
Had her heart accepted the marriage
Had her essence been permeated
My essence is chaste, only I know

Source: Long poem Loona by Shiv Kumar Batalvi is retelling of this Legend of Puran Bhagat where Loona is the protagonist instead of Puran.

English Translation, by Jasdeep in collaboration with Manpreet 

Legend of Puran Bhagat:
Puran was son of King Salvaan and Queen IchraaN, on his birth, astrologers told Salvaan that Puran is cursed, if he is seen by his parents he will die, so he is kept in isolation. In the mean time Salvaan marries Loona a beautiful woman in her youth. When Puran’s curse is over, he comes out from isolation. Loona is charmed by his looks. She offers carnal love to him. But Puran does not accept it as he considers Loona to be his Mother. Loona conspires and makes Salvaan punish Puran. Puran is punished to be executed, but IchraaN pleads mercy and he is thrown into a well, from where Naath Jogis rescue him and he  is taught mysticism so he becomes Puran Bhagat.

Further Information:

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ/ The children who come to learn from me

photo.jpg

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੁੜਤੇ
ਅਕਸਰ ਪਾਟੇ ਹੁੰਦੇ
ਕਾਜਾਂ ਕਾਲਰਾਂ ਜੇਬਾਂ ਕੋਲੋਂ

ਇਕ-ਅਧ ਬਟਨ
ਜੇ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ
ਲਾਲ ਪੀਲੇ ਕਾਲੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ
ਉਹ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਇਹਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ
ਕਿਸੇ ਕਲੱਬ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ
ਬੂਟਾਂ ਦਾ ਮਿਹਣਾ ਹੈ
ਐਸ ਸੀ , ਬੀ ਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ
ਵਜੀਫੇ ਦੀ ਉਡੀਕ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ
ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਘਰੋਂ
ਬਲਕਿ ਘਰੋਂ ਆਏ ਮਾਸੂਮ
ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਹੋਰ ਵੀ ਢੀਠ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ

ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦੇ ਰਤਾ ਵੀ
ਮੁਖ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ
ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ
ਸਭ ਭੈਣ ਜੀਆਂ ਨੂੰ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਬਹੁਤ ਸਹਿਜ ਲੈਂਦੇ ਨੇ
ਗਧੇ ਸੂਰ ਉਲੂ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਮਿਡ ਡੇ ਮੀਲ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਾਂਙ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਜਾਣਨ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ
ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਣਦੇ ਰਹਿਣ
ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਮੈਨੂੰ

ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵਾਂ
ਮੈਂ ਵੀ
ਵਿਚਕਾਰ ਇਹਨਾ ਦੇ
ਪੜਾਉਂਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਲਗਦਾ ਮੈਨੂੰ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਕਿੰਨੇ ਭੋਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ
ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਆਪ

ਨਹੀਂ ਇਹਨਾ ਕੋਲ
ਕੋਈ ਸਲੀਕਾ ਸਲੂਟ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਧੰਨਵਾਦ

ਉਹ ਮੂੰਹ ਫੱਟ ਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਜੀਅ ਆਵੇ
ਬੋਲਦੇ ਨੇ ਗਾਲਾਂ ਕਢਦੇ
ਤੁਰਦੇ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਠੁਡੇ ਮਾਰਦੇ
ਖੇਡਦੇ ਨੇ ਨਸੀਬਾਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਦਾ ਕੈਚ ਛਡਦੇ
ਲੜਦੇ ਨੇ ਗਲਮੇ ‘ਚ ਹੱਥ ਪਾ ਲੈਂਦੇ

ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹੋ ਢੰਗ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ
ਰਹਿ ਰਹਿ ਕੇ ਮੋਹ ਕਿਉਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ

ਚਾਹਾਂ
ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਂਙ ਤੁਰਾਂ
ਮੋਢਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਹੱਥ ਪਾ
ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ

ਪਰ ਮੈਂ ਖਿਝ ਜਾਂਦਾ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾ ‘ਤੇ

ਮੇਰੀ ਇਹ ਖਿਝ ਕਿਸ ਵਾਸਤੇ ਹੈ ?

ਉਹ ਜੇ ਲੱਤ ਮੁਕੀ ਹੁੰਦੇ
ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਭੈਣ ਇਕ ਕਰਦੇ
ਬੈਂਚਾਂ ਉਪਰ ਨੱਚਦੇ
ਉਚੜੀਆਂ ਕੂਹਣੀਆਂ
ਗਿੱਟੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ
ਪੱਟੀ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਦੇ

ਇਹਦੇ ‘ਚ ਇਹਨਾ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ?
ਮੈਂ ਕਿਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ?

ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ

ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਬੋਲੇ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ
ਸੁਣਦੇ ਮੈਨੂੰ

ਮੈਂ ਦਸਦਾ
ਆਪਣੇ ਜਮਾਤੀ ਬਲਵੰਤ ਭਾਟੀਏ ਬਾਰੇ
ਪਿਉ ਜੁਤੀਆਂ ਸਿਉਂਦਾ ਇਹਦਾ
ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਦਾ
ਬਲਵੰਤ ਫੀਸ ਭਰਦਾ
ਅੱਜ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ

ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਮੈਂ ਦਸਦਾ
ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਰਾਣੇ ਬਾਰੇ
ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ
ਇਹਦੇ ਪੁੱਛੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਹਿੰਦਾ
ਛੁੱਟੀ ਇਹਦੀ ਲੰਘਦੀ
ਬੱਠਲ ਚੱਕਦਿਆਂ ਇੱਟਾਂ ਢੋਂਹਦਿਆਂ
ਅੱਜ ਕੱਲ ਹਾਈਕੋਰਟ
ਇਹਤੋਂ ਪੁੱਛ ਪੁੱਛ ਕੰਮ ਕਰਦੀ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ‘ਚ ਨਿਵੇਲੀ ਕੋਠੀ

ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਕਰ ਛੋਂਹਦਾ
ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ
ਆਖਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ

ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ
ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ

ਕਿੰਨੇ ਸਾਫ ਦਿਸਦੇ
ਮੱਥਿਆਂ ‘ਚ ਵਜਦੇ
ਸਿਰ ਪਾੜ ਦਿੰਦੇ

ਅਸਲ ‘ਚ

ਅਜੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਬਣੀ
ਕੋਈ ਖੁਰਦਬੀਨ
ਜੋ ਦੇਖ ਸਕੇ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨੇ
ਸਿਰੇ ਦੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ

ਆਖਦੇ ਅਧਿਆਪਕ
ਸਿਰ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ

ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਦਾ ਕਵੀ-ਮਨ
ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ
ਇਹਨਾ ਕੋਲ ਕੁਝ ਤਾਂ ਹੈ ।।

( ਨਵੀਂ ਕਾਵਿ-ਕਿਤਾਬ ‘ ਸਿਆਹੀ ਘੁਲ਼ੀ ਹੈ ‘ ਵਿਚੋਂ )

The children who come to learn from me

The children who come to learn from me
wear clothes
often tattered
from collars, pockets, button openings

If by chance
A button is  in place
sewn with a red, yellow or black thread
It would be open

A pair of shoes
taunt their feet
given away by a charity club
In a hope
of stipend
entitled for SC/BC category

The children who come to learn from me
Why do they remain the same
Same as they come from their home
Rather, they are innocent when they come
But schooling makes them more stubborn
More spoiled

Head teacher
Does not like them at all
Women teachers
Despise them
The children who come to learn from me
take adjectives like ass, pig, idiot
like water with  a mid-day meal

The children who come to learn from me
Know a lot more than me
Yet, they listen to me
Blankl faced

While teaching
I feel
As if, I am
Sitting along with them too

The children who come to learn from me
How sweet, innocent and simple
They are

They don’t possess
any civility or salutation
to say thank you, please

They are outspoken
Straight form heart
They speak, they curse
They walk, kicking the stones away
They play, missing the catch of theball of destiny
They fight, they grab collars

This is the way they love,the same
The children who come to learn from me

Why am I getting affectionate
Today?

I wish
I can walk like friends
with my arms around the shoulders
of my students

But I often get irritated at them
What for?

If they quarrel
They curse like a sailor

They dance
on classroom benches
They don’t mind dressing
the wounded  knees or elbows

What is their crime in it?
What am I afraid of?

I lecture

Listening to me
They go silent
As if they have never spoken

I tell them about
My classmate Balwant Bhatia
His father made shoes
In holidays he worked as a laborer
To pay his school fee
Now, he is a bank manager

You should study too

I tell them about
My friend Rana
Even professor of economics
Dreaded questions asked by him
On a holiday
He would carry bricks at construction sites
These days, high court
Works on his whims
He just got a new kothi in
Chandigarh

You should study too

I begin to tell my own story
But I stop

I keep telling them
You should study too

Dreams of
The children who come to learn from me

How bright they must be
Mind boggling

Actually

There is no microscope
Built yet
That can see
Dreams of
Children who come to learn from me

Children who come to learn from me
Are very mischievous
Mischievous beyond limit

Teachers say this
and Get tense

Poetic mind ponders
At least, they have something.

Postscript: Gurpreet teaches Punjabi at Government school in Mansa district. This poem is from his third anthology ‘siaahi ghuli hai’ ( ink is imbued). Its interesting he has used ਙ rather than ਗ in ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਂਙ ਤੁਰਾਂ.

English Translation: Jasdeep

Photo: Pre-School Kids by Jasdeep (https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10150494059425651&set=a.10150426797685651.609092.554685650&type=1&permPage=1)

ਬੁਰਕੀ / bait

ਬੁਰਕੀ

ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆਖਦੀ ਹੈ
ਨਹੀਂ ਸੱਚ
ਤਕੜੇ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਆਖਦੀ ਹੈ
ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਮਾਰਨਾ ਹੈ
ਉਹਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ
ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤੀਰ ਦੀ
ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦੀ
ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਬੱਸ ਘੁਰਕੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਗੱਲ ਨਾ ਬਣੇ
ਤਾਂ ਬੁਰਕੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ

ਬੁਰਕੀ ਨਾਲ
ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥ ਹਿੱਲਦੀ ਪੂਛ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਬੁਰਕੀ ਨਾਲ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤਾਂ ਕੀ
ਹੋਰ ਵੀ ਬੜਾ ਕੁਝ ਮਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਮਾਰਨਾ ਹੈ
ਤਕੜੇ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਆਖਦੀ ਹੈ

breadcrumbs

the might of the wise says
no, actually
the wisdom of the mighty says

we should not kill the enemy
the enmity inside should be killed

and to kill the enmity
we don’t need
the arrow
or the sword
we just needs to frown
and if it does not work
we need breadcrumbs

with breadcrumbs
the raised fists
become wagging tails
with breadcrumbs
not only the enmity of the enemy gets killed
lot more is killed along with

we should not kill the enemy
wisdom of the mighty says

Bait

the wisdom of the mighty states
why should the enemy be killed
the enmity inside should be killed
and to kill the enmity
we don’t need the arrow or the sword
we just need to frown
and if that does not work
we need bait

with a frown, the gut starts churning
with a bait, the raised fists become wagging tails
with the frown and baiting, not only the enmity of the enemy
a lot more gets killed along

but we

did not get startled by the frown of the mighty
did not drool over his baits
there is some other thing inside us
which does not get killed with a frown or baits

Source: Poem ‘Burki’  is written by poet/cartoonist Jaswant Singh Zafar ( ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ ) ‘s latest poetry book  “Ih banda ki hunda? (What a man is ?) “. He is an Engineer by profession .
English Translation is by Jasdeep.

Update: Thanks to Manpreet for noticing,  a few grammatical errors have been corrected.

Update: Added alternative translation as pointed out by Gurtej