Shiv Kumar Batalvi

ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ / Honorable father committed a sin

ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ
ਲੜ ਲਾਇਆ  ਸਾਡੇ ਫੁੱਲ ਕੁਮਲਾਇਆ
ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਛਰਾਂ ਰੂਪ ਹੰਡਾਇਆ
ਮੈਂ ਪੂਰਨ ਦੀ ਮਾਂ ਪੂਰਨ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ

ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਚੁੰਮਣ ਵਡੀ
ਪਰ ਮੈਂ ਕੀਕਣ ਮਾਂ ਉਹਦੀ ਲੱਗੀ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਗਰਭ ਜੂਨ ਨਾ ਆਇਆ
ਲੋਕਾ ਵੇ ਮੈਂ ਧੀ ਵਰਗੀ ਸਲਵਾਣ ਦੀ

ਪਿਤਾ ਜੇ ਧੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੰਡਾਵੇ
ਲੋਕਾ ਵੇ ਤੈਨੂੰ ਲਾਜ ਨਾ ਆਵੇ
ਜੇ ਲੂਣਾ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਚਾਹਵੇ
ਚਰਿਤਰ ਹੀਣ ਕਵੇ ਕਿਉਂ ਜੀਭ ਜਹਾਨ ਦੀ

ਚਰਿਤਰ ਹੀਣ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਆਖੇ
ਜੇ ਕਰ ਲੂਣਾ ਵੇਚੇ ਹਾਸੇ
ਪਰ ਜੇ ਹਾਣ ਨਾ ਲੱਭਣ ਮਾਪੇ
ਹਾਣ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ ਅਪਮਾਨ ਦੀ

ਲੂਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਪਰਾਧਣ
ਜੇਕਰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋਏ ਸੁਹਾਗਣ
ਮਹਿਕ ਉਹਦੀ ਜੇ ਹੋਵੇ ਦਾਗਣ
ਮਹਿਕ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਕੰਜਕ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣਦੀ

Roman Transliteration:

dharmi babal paap kamaya
larh laya mere phull kumlaya
jis da IchraaN roop handaya
mein Puran di maaN pooran de haan di

main uston ikk chumman vaddi
par main keekan maan uhdi laggi
uh meri garb joon na aaiya
loka ve maiN dhi vargi salvaan di

pita je dhi da roop handaave
loka ve tainu laaj na aave
je Loona Puran nu chaahve
charitarheen kave kion jeebh jahaan di

Loona hove taan apradhan
jekar androN hove suhagan
mehak ohdi je hove dagaan
mehak meri taaN kanjak main hi jaan-di

English Translation:

Honorable father committed a sin
Married me to a wilted flower
Whose youth IchrraaN had worn out
I am like Puran’s mother, Puran is my match

I am just one kiss elder than him
But how can I be called his mother
He is not born of my womb
World, I am like a daughter to Salvan

If a father marries his daughter
World, isn’t that shameful
If Loona desires Puran
Why is she called characterless by the world

She may be called characterless
If Loona trades in pleasures
But if the parents don’t find a match
What’s shameful in finding yourself a match

Loona would have been guilty
Had her heart accepted the marriage
Had her essence been permeated
My essence is chaste, only I know

Source: Long poem Loona by Shiv Kumar Batalvi is retelling of this Legend of Puran Bhagat where Loona is the protagonist instead of Puran.

English Translation, by Jasdeep in collaboration with Manpreet 

Legend of Puran Bhagat:
Puran was son of King Salvaan and Queen IchraaN, on his birth, astrologers told Salvaan that Puran is cursed, if he is seen by his parents he will die, so he is kept in isolation. In the mean time Salvaan marries Loona a beautiful woman in her youth. When Puran’s curse is over, he comes out from isolation. Loona is charmed by his looks. She offers carnal love to him. But Puran does not accept it as he considers Loona to be his Mother. Loona conspires and makes Salvaan punish Puran. Puran is punished to be executed, but IchraaN pleads mercy and he is thrown into a well, from where Naath Jogis rescue him and he  is taught mysticism so he becomes Puran Bhagat.

Further Information:

ਮੈਂ ਕੰਡਿਆਲੀ ਥੋਹਰ – ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ

ਮੈਂ ਕੰਡਿਆਲੀ ਥੋਹਰ ਵੇ ਸੱਜਣਾ ,ਉੱਗੀ ਵਿੱਚ ਉਜਾੜਾਂ
ਜਾਂ ਉੱਡਦੀ ਬਦਲੋਟੀ ਕੋਈ ਵਰ ਗਈ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜਾਂ |
ਮੈਂ ਕੰਡਿਆਲੀ ਥੋਹਰ ਵੇ ਸੱਜਣਾ ,ਉੱਗੀ ਕੀਤੇ ਕੁਰਾਹੇ
ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਾਲੀ ਸਿੰਜਿਆ ਮੈਨੂ ਨਾਂ ਕੋਈ ਸਿੰਜਣਾ ਚਾਹੇ |
ਜਾਂ ਕੋਈ ਬੋਟ ਕੇ ਜਿਸਦੇ ਹਾਲੇ ਨੈਣ ਨਹੀਂ ਸਨ ਖੁੱਲੇ
ਮਾਰਿਆ ਮਾਲੀ ਕੱਸ ਗੁਲੇਲਾ ਲੈ ਦਾਖਾਂ ਦੀਆਂ ਆੜਾਂ |
ਮੈਂ ਕੰਡਿਆਲੀ ਥੋਹਰ ਵੇ ਸੱਜਣਾ ,ਉੱਗੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬੇਲੇ
ਨਾਂ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਛਾਂਵੇ ਬੈਠੇ , ਨਾਂ ਪੱਤ ਖਾਵਣ ਲੇਲੇ |
ਮੈਂ ਉਹ ਚੰਦਰੀ ਜਿਸਦੀ ਡੋਲੀ ਲੁੱਟ ਲਈ ਆਪ ਕੁਹਾਰਾਂ
ਬੰਨਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਾਬਲ ਜਿਸਦੇ ਆਪਾ ਕਲੀਰੇ ਲਾਹੇ |
ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਬਰ੍ਦੀ ਅੜਿਆ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜਾਇਆ
ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ ਕੇ ਮੋਹਰਾਂ ਸਾਂਵੇ ਮੁੱਲ ਕੀ ਖੋਵਣ ਧੇਲੇ |
ਸਿਖਰ ਦੁਪਿਹਰਾਂ ਜੇਠ ਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਣ ਕਿਂਵੇਂ ਮੈਂ ਆਖਾਂ
ਚੌਹੀਂ ਕੂਟੀ ਭਾਂਵੇ ਲੱਗਣ ਲੱਖ ਤੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ |
ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਅੜਿਆ ਓਹੀ ਹਾਲ ਸੂ ਹੋਇਆ
ਜਿਓਂ ਚ੍ਕਵੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾ ਸਕੀ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਦਿਹੁੰ ਵੇਲੇ |
ਜਾਂ ਸੱਸੀ ਦੀ ਭੈਣ ਵੇ ਦੂਜੀ ਕੰਮ ਜੀਹਦਾ ਬੱਸ ਰੋਣਾ
ਲੁੱਟ ਖੜਿਆ ਜੀਹਦਾ ਪੁੰਨੂ ਹੋਤਾਂ ਪਰ ਆਈਆਂ ਨਾ ਜਾਗਾਂ |

English Transliteration :

Main kandiali thohar ve sajjna ,uggi vich ujaarhaan
Jaan udd di badloti koee var gaee vich pahaarhan |
Main kandiali thohar ve sajjna ,uggi kite kuraahe
Na kise maali sinjia mainu na koee sinjana chaahe |
Jaan koee bot ke jisde haale nain nahin san khulle
Maaria maali kass gulela lai daakhan deean aaraan |
Main kandiali thohar ve sajjna ,uggi vichch jo bele
naan koee mere chaanve baithe , naan patt khaavan lele |
main uh chandri jisdee doli lutt laee aap kuhaaran
bannan di thaan baabul jisde aap kalire lahe |
main raaje di bardee arhiaa toon raaje da jaaia
toon hee dass ke mohraan saanve mull kee khovan dhele |
sikhar dupeharan jeth deeaan nun saun kinven main aakhan….
chouheen kootteen bhanve laggan lakh teeaan de mele |
teri meri preet da arhia ohi haal soo hoia
jion chakwi pahichan na saki chann charhiaa dihun vele |
jaan sassi dee bhain ve dooji kanm jeehda bass rona
lutt kharia jeehda punnu hotaan par aaiaan na jaagaan |

English Translation :

I am a thorny cactus, my dear grown up in the desert..
or a wandering cloud , drizzled up in the hills..
I am a thorny cactus, my dear grown up in lost paths…
no one ever watered me , no one even wants to..
Or a little bird , who had just opened her eyes ..
The gardener hit me with the wooden bullet ..
I am a thorny cactus, my dear grown up in the woods..
no one sits beneath me, no lambs eat my leaves ..
I am the cursed one. Whose wedding was crashed by my own loved ones..
Whose dad curses her on wedding, rather than blessings.
I am Kings maid and you are Kings blood..
You better know, What Pennies worth to the coins of gold .
The heated afternoon’s of summer , cant’ be said spring..
May there be spring festival everywhere
our love has got the ill fated destiny..
the way moon watching bird , could not recognize moon in the day time.
or younger sister of ‘sassi’ , crying is whose destiny
whose ‘punnu’ was lured by desert pirates..
when she was in deep sleep..

Listen :
Sung by Jagjit Singh

P.S. :
badloti ( ਬਦਲੋਟੀ ) :- little cloud
sinjia (ਸਿੰਜਿਆ) : watered
bot (ਬੋਟ ): -young bird
gulela (ਗੁਲੇਲਾ) : – wooden bullet fired from sling shot
bele ( ਬੇਲੇ ) :- woods
lele ( ਲੇਲੇ ) :- lambs
kuhaaran ( ਕੁਹਾਰਾਂ ) :- the guys who carried the doli in old times , they are considred guards too
kalire ( ਕਲੀਰੇ ) :- a bangle like jewel wore especially on wedding
bardee (ਬਰ੍ਦੀ ) : – maid servant
jaaia ( ਜਾਇਆ ) : offspring
mohraan ( ਮੋਹਰਾਂ) : gold coins
khovan ( ਖੋਵਣ ) : worth
dhele ( ਧੇਲੇ ) : pennies
chakwi ( ਚ੍ਕਵੀ ) or chakor: a night bird ,a cousin of Owl . It looks to the Moon the whole night. In punjabi folklore its called chakwi is Moon ‘s beloved.
hotaan ( ਹੋਤਾਂ ) : can be called desert pirates
Sassi Punnu ( ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂ) : lover’s of Punjabi folklore

Source : Shiv Kumar Batalvi needs no introduction .
The English translation is done by me. It is not easy for a guy like me to translate a poet of high caliber. So please bear with me. I will appreciate your suggestion/changes in translation.

ਇਹ ਰੁੱਤ ਹੰਝੂਆਂ ਲੱਦੀ ਬਿਰਹਾ ਮਾਰੀ ਹੈ

ਹਾਂ ਪੂਰਨ !
ਤੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਉਚਾਰੀ ਹੈ
ਇਹ ਰੁੱਤ ਹੰਝੂਆਂ ਲੱਦੀ ਬਿਰਹਾ ਮਾਰੀ ਹੈ

ਪੂਰਨ !
ਇੰਦਰ ਦੇਵ ਜਦੋਂ ਰੁੱਤਾਂ ਸੀ ਘੜਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ,
ਐਂਦਰ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੀ ਨੂੰ
ਕਹਿੰਦੇ ਬੜਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਸੀ ਕਰਦਾ

ਹਰ ਮੌਸਮ ਦਾ ਰੰਗ,ਉਸਦੇ ਰੰਗਾਂ ਚੋਂ ਲੈਂਦਾ
ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਉਹਦੀ ਮੁਦਰਾ ਤੇ ਧਰਦਾ

ਕਹਿੰਦੇ
ਜਦ ਉਹ ਹੱਸੀ, ਰੁੱਤ ਬਹਾਰ ਬਣੀ
ਕਾਮੀ ਨਜ਼ਰੇ ਤੱਕੀ, ਤਾਂ ਅੰਗਿਆਰ ਬਣੀ
ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਮੱਤੀ, ਤਾਂ ਪਤਹਾਰ ਬਣੀ
ਸੇਜਾ ਮਾਣ ਕੇ ਥੱਕੀ, ਤਾਂ ਠੰਡੀ ਠਾਰ ਬਣੀ
ਝਾਂਜਰ ਪਾ ਕੇ ਨੱਚੀ ਤਾਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣੀ
ਪੰਜ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਐਂ ਦਰ ਇਓਂ ਆਧਾਰ ਬਣੀ
ਪਰ ਛੇਂਵੀਂ ਇਹ ਰੁੱਤ ਜਿਹੜੀ ਮਲਹਾਰ ਬਣੀ
ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਾਂਹਵੇਂ ਬਿਰਹਣ ਵਾਂਗ ਖੜੀ
ਦੁਖ ਦਾਇਕ ਹੈ ਪੂਰਨ ਇਸ ਦੀ ਜਨਮ ਘੜੀ
ਐਂ ਦਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਿਓਤੇ ਨਾਲ ਗਈ ਵਰੀ
ਬਿਰਹੋਂ ਜਲੰਦੀ ਐਂਦਰ ਰੋਈ ਬੜੀ
ਕਹਿੰਦੇ ਉਸ ਦਿਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਰੁੱਤ ਘੜੀ
ਅੰਬਰ ਨੈਣੀ ਐਂਦਰ ਦੀ ਸਭ ਪੀੜ ਭਰੀ
ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਏਨੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਤੀ
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਨਾ ਹੋਸ਼ ਰਹੀ

ਕਹਿੰਦੇ
ਜਦ ਵੀ ਇੰਦਰ ਦਾ ਦਿਲ ਜਲਦਾ ਹੈ
ਐਂਦਰ ਨੂੰ ਉਹ ਯਾਦ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਉਸ ਦਿਨ ਅੰਬਰੋਂ ਪਾਣੀ ਵਰਦਾ ਹੈ

———————–

haan Pooran !
toon sachi gall uchaari hai
ih rutt hanjhuaan laddi birha maari hai

Pooran!
Inder dev jadon ruttan si gharhda
uhna dinaan vich
Aindar naam di ikk pari nu
kahinde barha hi pyar si karda

har mausam da rang, usde rang chon lainda
ruttaan da aadhaar, ohdi mudra te dharda

kahinde
jad uh hassi, rutt bahaar bani
kaami nazre takki, taan angiaar bani
vich udaasi matti, taan pathaar bani
seja maan ke thakki, taan thandi thaar bani
jhanjhar paa ke nachi, taan shingaar bani
panj ruttan di aindar eyon aadhaar bani
par chenvi ih rutt jihri malhaar bani
jo ajj saade saahnve birhan vaang kharhi
dukh dayak hai pooran isdi janam ghari
aindar hor kise deote naal gaee vari
birhon jalandin Aindar roee bari
kahinde us din Inder ne eh rutt gharhi

ambar naineen Aindar di sabh peerh bhari
te kahinde Inder ne eni madira peeti
usnu aapne aap di na hosh rahi

kahinde
jad vi Inder da dil jalda hai
Aindar nu oh yaad jadon vi karda hai
uss din ambron paani varda hai

Source: Excerpts from Shiv’s Epic long-poem Loona..

ਨਾਰੀ- ਿਸ਼ਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ

ਧਰਤੀ ਤੇ,
ਜੋ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਹੈ
ਉਸ ਦੇ ਿਪੱਛੇ ਨਾਰ ਅਵੱਸ਼ ਹੈ
ਜੋ ਕੁਝ ਿਕਸੇ ਮਹਾਨ ਨੇ ਰਿਚਆ
ਉਸ ਿਵੱਚ ਨਾਰੀ ਦਾ ਹੀ ਹੱਥ ਹੈ
ਨਾਰੀ ਆਪੇ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ
ਹਰ ਮੱਥੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਹੈ
ਨਾਰੀ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਿਵਤਾ ਹੈ
ਕੁੱਲ ਭਿਵੱਖ ਨਾਰੀ ਦੇ ਵੱਸ ਹੈ

Excerpts from Shiv Kumar Batalvi’s epic long poem “Loona”

ethon di har reet dikhaava / Here, every custom is a pretense

ethon di har reet dikhaava
ethon di har preet dikhaava


ethon da har dharam dikhaava
ethon da har karam dikhaava
har soo kaam da sulge laava

ethe koee kise nu pyar na karda
pinda hai pinde nu larda
roohan da satkaar na karda
ethe taan bas kaam khuda hai
kaam ‘ch matti vagdi vaa hai

ethe har koee daud riha hai
har koee dam tod rihaa hai

darda andar di chupp kolon
saath kise da lod riha hai

har koee aapni katha kehen nu
aapne hath marod riha hai
aapne aapne dukh da ithe har
kise nu kohad piya hai

khud nu jiyonda dass k ethe
har koee hi dam tod riha hai

English Translation:

Here, every custom is a pretense

Here, every love legend is a pretense

Here, every religion is a pretense

Here, every practice is a pretense

Here, the lava of lust is everywhere

Here, nobody loves anybody

Bodies engrossed in themselves

Souls are bereft of respect

Here, lust is the sole God

Here, lust-ridden wind pervades

Here, everybody is running

Everybody is dying

Afraid of the silence inside

Yearns for someone’s company

Everyone, is anxious, itching

To tell their own story

Here, the curse of their own sorrow

Is inflicted upon everyone

Stating they are alive

Every single one is dying

Source : Excerpts from Shiv Kumar Batalvi’s  long-poem  (mahaaN-kaavLoona, Shiv won Sahitya Academy Award

Update:  Added English Translation, by Me in collaboration with Manpreet