Manpreet

spill overs / ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਹਿਣ

ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ
ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਕਿਹਾ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਓ !
‘ਪੈਲੇਟ’ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਪਏ
ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ
ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਜਾਓ !

ਕਿਵੇਂ ਓਹਨਾ ਬੂੰਦਾ ਨੇ
ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ
ਬਿਖਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਰੁਕਿਆ
ਜਦ ਉਸਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਤੱਕਿਆ
ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ

ਕਿਵੇਂ ਭਿੱਜੀ ਮਿੱਟੀ ਨੇ
ਯਾਦ ਦਵਾਇਆ ਉਸਨੂੰ
ਕੀ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ !

ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ
ਲੰਮੀ ਰਾਤ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਸਮਾਂ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜਿਵੇਂ,
ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਪੱਤਾ
ਲੰਮਾ ਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਲੰਮਾ
ਜੋ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ

ਸਭ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ
ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ
ਜਿੰਦਗੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਹੈ
ਹਰ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ

ਦੀਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿਸਹੱਦਿਆਂ ਦੀ ਬਰੀਕ ਰੇਖਾ ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਦੱਸ ਦਿਆਂ
ਕੁਝ ਸਮੇ ਬਾਅਦ
ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ

ਕੁਝ ਸਮੇ ਬਾਦ
ਮੀਂਹ ਰੁਕ ਗਿਆ
ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਗਿਆ
ਕੁਝ ਪੱਤੇ , ਗੁਆਚੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ
ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਗਜ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ
ਵਹਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ

ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣੀ ਸੀ ਓਸ ਖਤ ਤੋਂ
ਜੋ ਕਦੇ ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਗਿਆ..

ਇਤਿਆਦ – ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਜੋ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਵਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਗਜ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਗਿਆ

Read in Roman Script

spill-overs

Don’t pass me by
she whispered to the raindrops
colors, long dried on the palette
came to life…again

The way those drops kissed her feet
before breaking into a hundred diamonds
the way time waited, as she

peeped into the mirror, living her past in the future
the way wet-earth reminded
her of the could-have-beens…

When a moment could be
the perfect register for the longest night
“Time is a tree, this life one leaf
so long, and long enough”, she has to move on

it has been forgotten, something tells her
and such is life…everyone tells her
walking the thin line between two madnesses

telling yourself, time and again,
that it won’t matter after a while
After a while, the rains stopped

water flows down the drains,
carrying with it some leaves, lost-wishes, and a paper-boat
made from a letter that never got written.

p.s.- So much that hasn’t been said spills over from the boundaries of the verse and spoils the page…

Source: sepiaverse wrote this beautiful poem. Translation to Punjabi is done by yours truly

ਇੱਕ ਫੱਟ ਡੁੰਘੇਰਾ / ikk phatt dhunghera

ਇੱਕ ਫੱਟ ਡੁੰਘੇਰਾ, ਤੇ ਘੋਰ ਹਨੇਰਾ
ਇਹ ਘੋਰ ਹਨੇਰਾ, ਦਿਖਾਵੇ ਇੱਕ ਖਿਆਲ ਦਾ ਚਿਹਰਾ
ਇਹ ਖਿਆਲ ਏਨਾ ਤੇਜ਼, ਦੇਵੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਦ
ਇਹ ਅਸੀਮ ਅਸਮਾਨ,ਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਉਡਾਣ

ਕੋਈ ਫੜ ਲਵੇ ਇਸ ਦੀ ਉੱਡ ਰਹੀ ਮਹਿਰਾਬ
ਖੂਨੀ ਰਾਜ ਪਲਟੇ, ਤੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸੁਲਤਾਨ
ਲਿਖੇ ਕਿੱਸੇ ਅਨੇਕ, ਗਾਏ ਲਾ ਉੱਚੀ ਹੇਕ
ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਫੇਰ ਰੁਕਿਆ, ਫੜ ਲਵੇ ਇਹਦੀ ਲੋਰ

ਬੇਚੈਨੀ ਤੋੜੇ ਹੱਦਾਂ ਬੰਨੇ
ਦੇਵੇ ਉਮਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ, ਕਰੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ
ਇਹ ਨਾਚ ਏ ਅਵੱਲਾ, ਨਾ ਫੜ੍ਹੇ ਤਾਲ ਵਾਲਾ ਪੱਲਾ
ਉਹ ਖਿਆਲ ਬਹਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਵੀ , ਰਿਹਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇਕੱਲਾ

ikk phatt dhunghera , te ghor hanera
ih ghor hanera, dikhave ikk khiaal da chihra
ih khiaal ena tez, deve asman nun vee bhed
ih aseem asman,te antheen udaan

koee pharh lave is dee udd di mahirab
khooni raj palte, te bhajj rahe sultaan
likhe kisse anek, gae laa uchchi hek
mera khial pher rukia, pharh lave ihdi lor

bechaini torhe haddan banne
deve umraan nun dhokhe, kare sach nun ikk paase
ih naach e avalla, na pharhe taal vala palla
uh khial bahisht vichch vee , riha pujj ke ikalla

a scission so deep, its dark in there

a dark so dense, lays some thought bare

that thought so sharp, cuts through the sky

a sky so vast and blue, timid but high.

would someone grab that flying arc?

of bloody coups and the fleeing monarch

were written and sung the tales galore

my thought still paused, to claim its lore.

the wilderness gushes out of its sides

the age it betrays, the truth it decries

its dance is aberrant, knows not it grace

thy thought in this heaven, alas, finds no solace…no place.

Source: Original poem a scission so deep in English by sepiaverse , Translation to Punjabi by Jasdeep

ਨਾਨਕ /Naanak – ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ

ਨਾਨਕ

ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ
ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸ੍ਲੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ
ਪੈਂਡੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲੱਥ ਪੱਥ ਪਿੰਜਣੀਆਂ
ਤਿੜਕੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ
ਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਉਲ੍ਝੀ ਖੁਸ਼੍ਕ ਦਾਹ੍ੜੀ
ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਡੂਂਘ ‘ਚ
ਦਗਦੀਆਂ ਮਘਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਅੱਖਾਂ
ਅੱਖਾਂ ਜੋ –
ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ
ਤੇ ਹਰ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ
ਟਿੱਚ ਜਾਣਦੀਆਂ
ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦੈ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਸ੍ਲੀ ਨਾਨਕ

ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘੀ ਮੂਰਤਾਂ ਵਾਲਾ
ਨਾਨਕ ਹੀ ਸੂਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਾਂਤ
ਲੀਨ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਉਠਾਇਆ ਹੱਥ
ਹੱਥ ‘ਚੋਂ ਫੁਟਦੀ ਮਿਹਰ
ਤੇ ਅੱਖਾਂ ‘ਚੋਂ ਡੁੱਲ ਡੁੱਲ ਪੈਂਦੀ ਕੋਮਲਤਾ
ਸਨ ਸਿਲ੍ਕੀ ਸ਼ਫਾਫ ਦਾਹ੍ੜੀ
ਗੋਲ ਮਟੋਲ ਗੋਰੀਆਂ ਗੁਲਾਬੀ ਗੱਲ੍ਹਾਂ
ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵ੍ਲੀ
ਸੁਰਖ ਟਿਪ੍ਸੀ ਹੋਂਠ
ਮੁਲਾਇਮ ਜੈਮਿਨੀ ਪੈਰ
ਕੂਲੇ ਬਾਰਬੀ ਹੱਥ
ਪੈਗੰਬਰੀ ਵਸਤਰਾਂ ਦਾ ਏਰੀਅਲੀ ਨਿਖਾਰ

ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ
ਨਾਨਕ ਦੇ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘੀ ਚਿੱਤਰ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕਦੇ
ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਖਤਰਨਾਕ ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸ੍ਲੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਭਾਰ
ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਕੰਧ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦੀ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਸੀਂ ਮਰ ਮਰ ਕੇ ਬਣਾਏ
ਘਰ ਨਹੀਂ ਢੁਆਉਣੇ
ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਰੱਬ ਤੋਂ ਲਾਏ ਨਿਆਣੇ
ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਣੇ
ਅਸੀਂ ਅਸ੍ਲੀ ਨਾਨਕ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਧਰ ਸਕਦੇ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ

Naanak

maaf karna
saade laee bahut mushkil hai
naanak dee asli tasveer da dhiaan dharna
painde di dhoor naal lath path pinjaniaan
tirhkiaan addiaan
nheri naal uljhi khushk daahree
te chihare deean ubhariaan haddiaan de doongh ‘ch
dag deeaan maghdeeaan tez akhan
akhan jo –
parivaar noon
sarkaar noon
te har sanskaar noon
tich jaan deean
bahut khatarnaak sidh ho sakdai
saade laee asli naanak

saanoon taan sobha singhi moortaan vaala
naanak hee suit karda hai
shaant
leen
lakshmee devi vaang uthaia aasheeri hath
hath ‘chon futdi mihar
te akhkhan ‘chon dull dull paindee komalta
sun silky shaphaaph daahri
gol matol goreeaan gulaabi gallhan
fair and lovely
surakh tipsi honth
mulaim gemini pair
koole baarbie hath
paiganbari vastaran daa aeriali nikhaar

saade inhan gharan deeaan kandhaan te
naanak de sobha singhi chittar hee tik sakde
raahan noon radd karan vaale
khatarnaak naanak dee asli tasveer daa bhaar
saadi koee kandh nahin jhall sakdi
maaf karnaan asin mar mar ke banaae
ghar nahin dhuaaune
masan masan rabb ton lae niaane
haththon nahin guaaune
asin asli naanak di tasveer da dhiaan nahin dhar sakde
maaf karnaa

English Translation:

Excuse us
It’s quite hard for us
to envisage the true image of Nanak
Legs messed up with the dust of the winding path
Cracked heals
Beard entangled by turbulent winds
Skin toughened in arid-cold seasons
Concave and skinny cheeks
Eyes popping from the facial bone structure
dazzling & renegade
Eyes, which refute-
the hierarchy
the monarchy
and clergy

The real Nanak can prove fatal to us
That Nanak, who we can’t even dream
He can
destruct our homely institutions
lead our children into the throws of non-conformism
Can create quests
to point our feet towards Kaaba
Consequently
we can be injured and amputated
We may be motivated for many more wrong deeds
For instance

We may perceive the irrelevance of religious symbolism
we may bring out a manifesto
to divert the flows
to challenge propriety

We are wary of this preposterous Nanak
All we want is

success
succor
solace

We desire luxurious graces
familial blessings
and promotion and progress
in terms of wealth

Nanak depicted by Sobha Singh’s school of portraits
is well suited for us
White Sun-Silky beard
spherical shining cheeks
Fair and Lovely
rosy Tipsy lips
soft Gemini feet
delicate Barbie hands
Arielly cleaned messianic robes

The walls of our homes can only hold
Nanak in the pictures of Sobha Singh’s style

The true picture of dangerous Nanak
who rejected the well-traversed paths
is too momentous for our walls

Excuse us
we can’t afford ruining of homes
those we created with labour of blood
We can’t afford losing kids
those we got with prayers

We can not envisage the real image of Nanak
Excuse us please

Source : Excerpts from poem ‘Naanak’ by poet/cartoonist Jaswant Singh Zafar ( ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ ) ‘s second poetry book ” Asin naanak de ki lagde haan “. He is an Engineer by profession .
English Translation is by yours truly.

Update: English translation is updated, It has been done in a collaboration with sepiaverse

Link to Translation on Jaswant Zafar’s blog