Manpreet

spill overs / ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਹਿਣ

ਬਾਰਿਸ਼ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ
ਹੌਲੇ ਜਿਹੇ ਕਿਹਾ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਓ !
‘ਪੈਲੇਟ’ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕੇ ਪਏ
ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ
ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਜਾਓ !

ਕਿਵੇਂ ਓਹਨਾ ਬੂੰਦਾ ਨੇ
ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਂਗ
ਬਿਖਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ

ਕਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਰੁਕਿਆ
ਜਦ ਉਸਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਤੱਕਿਆ
ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ

ਕਿਵੇਂ ਭਿੱਜੀ ਮਿੱਟੀ ਨੇ
ਯਾਦ ਦਵਾਇਆ ਉਸਨੂੰ
ਕੀ ਕੁਝ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ !

ਕਦੇ ਕਦੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ
ਲੰਮੀ ਰਾਤ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਸਮਾਂ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਹੈ ਜਿਵੇਂ,
ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਪੱਤਾ
ਲੰਮਾ ਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਲੰਮਾ
ਜੋ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ

ਸਭ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੈ
ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ
ਜਿੰਦਗੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਹੈ
ਹਰ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ

ਦੀਵਾਨਗੀ ਦੇ ਦਿਸਹੱਦਿਆਂ ਦੀ ਬਰੀਕ ਰੇਖਾ ਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਦੱਸ ਦਿਆਂ
ਕੁਝ ਸਮੇ ਬਾਅਦ
ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ

ਕੁਝ ਸਮੇ ਬਾਦ
ਮੀਂਹ ਰੁਕ ਗਿਆ
ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਗਿਆ
ਕੁਝ ਪੱਤੇ , ਗੁਆਚੀਆਂ ਸੱਧਰਾਂ
ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਗਜ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ
ਵਹਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ

ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣੀ ਸੀ ਓਸ ਖਤ ਤੋਂ
ਜੋ ਕਦੇ ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਗਿਆ..

ਇਤਿਆਦ – ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਜੋ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਵਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਗਜ ਨੂੰ ਗਿੱਲਾ ਕਰ ਗਿਆ

Read in Roman Script

spill-overs

Don’t pass me by
she whispered to the raindrops
colors, long dried on the palette
came to life…again

The way those drops kissed her feet
before breaking into a hundred diamonds
the way time waited, as she

peeped into the mirror, living her past in the future
the way wet-earth reminded
her of the could-have-beens…

When a moment could be
the perfect register for the longest night
“Time is a tree, this life one leaf
so long, and long enough”, she has to move on

it has been forgotten, something tells her
and such is life…everyone tells her
walking the thin line between two madnesses

telling yourself, time and again,
that it won’t matter after a while
After a while, the rains stopped

water flows down the drains,
carrying with it some leaves, lost-wishes, and a paper-boat
made from a letter that never got written.

p.s.- So much that hasn’t been said spills over from the boundaries of the verse and spoils the page…

Source: sepiaverse wrote this beautiful poem. Translation to Punjabi is done by yours truly

ਇੱਕ ਫੱਟ ਡੁੰਘੇਰਾ / ikk phatt dhunghera

ਇੱਕ ਫੱਟ ਡੁੰਘੇਰਾ, ਤੇ ਘੋਰ ਹਨੇਰਾ
ਇਹ ਘੋਰ ਹਨੇਰਾ, ਦਿਖਾਵੇ ਇੱਕ ਖਿਆਲ ਦਾ ਚਿਹਰਾ
ਇਹ ਖਿਆਲ ਏਨਾ ਤੇਜ਼, ਦੇਵੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਭੇਦ
ਇਹ ਅਸੀਮ ਅਸਮਾਨ,ਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਉਡਾਣ

ਕੋਈ ਫੜ ਲਵੇ ਇਸ ਦੀ ਉੱਡ ਰਹੀ ਮਹਿਰਾਬ
ਖੂਨੀ ਰਾਜ ਪਲਟੇ, ਤੇ ਭੱਜ ਰਹੇ ਸੁਲਤਾਨ
ਲਿਖੇ ਕਿੱਸੇ ਅਨੇਕ, ਗਾਏ ਲਾ ਉੱਚੀ ਹੇਕ
ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਫੇਰ ਰੁਕਿਆ, ਫੜ ਲਵੇ ਇਹਦੀ ਲੋਰ

ਬੇਚੈਨੀ ਤੋੜੇ ਹੱਦਾਂ ਬੰਨੇ
ਦੇਵੇ ਉਮਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ, ਕਰੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ
ਇਹ ਨਾਚ ਏ ਅਵੱਲਾ, ਨਾ ਫੜ੍ਹੇ ਤਾਲ ਵਾਲਾ ਪੱਲਾ
ਉਹ ਖਿਆਲ ਬਹਿਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਵੀ , ਰਿਹਾ ਪੁੱਜ ਕੇ ਇਕੱਲਾ

ikk phatt dhunghera , te ghor hanera
ih ghor hanera, dikhave ikk khiaal da chihra
ih khiaal ena tez, deve asman nun vee bhed
ih aseem asman,te antheen udaan

koee pharh lave is dee udd di mahirab
khooni raj palte, te bhajj rahe sultaan
likhe kisse anek, gae laa uchchi hek
mera khial pher rukia, pharh lave ihdi lor

bechaini torhe haddan banne
deve umraan nun dhokhe, kare sach nun ikk paase
ih naach e avalla, na pharhe taal vala palla
uh khial bahisht vichch vee , riha pujj ke ikalla

a scission so deep, its dark in there

a dark so dense, lays some thought bare

that thought so sharp, cuts through the sky

a sky so vast and blue, timid but high.

would someone grab that flying arc?

of bloody coups and the fleeing monarch

were written and sung the tales galore

my thought still paused, to claim its lore.

the wilderness gushes out of its sides

the age it betrays, the truth it decries

its dance is aberrant, knows not it grace

thy thought in this heaven, alas, finds no solace…no place.

Source: Original poem a scission so deep in English by sepiaverse , Translation to Punjabi by Jasdeep

ਨਾਨਕ /Naanak – ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ

Nanak: Journeys (2006) by Arpana Caur

 

ਨਾਨਕ

ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ
ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸਲੀ  ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰਨਾ
ਪੈਂਡੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲੱਥ ਪੱਥ ਪਿੰਜਣੀਆਂ
ਤਿੜਕੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ
ਨ੍ਹੇਰੀ ਨਾਲ ਉਲ੍ਝੀ ਖੁਸ਼੍ਕ ਦਾਹ੍ੜੀ
ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਉਭਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਡੂਂਘ ‘ਚ
ਦਗਦੀਆਂ ਮਘਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਅੱਖਾਂ
ਅੱਖਾਂ ਜੋ –
ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ
ਤੇ ਹਰ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ
ਟਿੱਚ ਜਾਣਦੀਆਂ
ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦੈ
ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਸ੍ਲੀ ਨਾਨਕ

ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘੀ ਮੂਰਤਾਂ ਵਾਲਾ
ਨਾਨਕ ਹੀ ਸੂਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼ਾਂਤ
ਲੀਨ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਉਠਾਇਆ ਹੱਥ
ਹੱਥ ‘ਚੋਂ ਫੁਟਦੀ ਮਿਹਰ
ਤੇ ਅੱਖਾਂ ‘ਚੋਂ ਡੁੱਲ ਡੁੱਲ ਪੈਂਦੀ ਕੋਮਲਤਾ
ਸਨ ਸਿਲ੍ਕੀ ਸ਼ਫਾਫ ਦਾਹ੍ੜੀ
ਗੋਲ ਮਟੋਲ ਗੋਰੀਆਂ ਗੁਲਾਬੀ ਗੱਲ੍ਹਾਂ
ਫੇਅਰ ਐਂਡ ਲਵਲੀ
ਸੁਰਖ ਟਿਪਸੀ  ਹੋਂਠ
ਮੁਲਾਇਮ ਜੈਮਿਨੀ ਪੈਰ
ਕੂਲੇ ਬਾਰਬੀ ਹੱਥ
ਪੈਗੰਬਰੀ ਵਸਤਰਾਂ ਦਾ ਏਰੀਅਲੀ ਨਿਖਾਰ

ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਤੇ
ਨਾਨਕ ਦੇ ਸੋਭਾ ਸਿੰਘੀ ਚਿੱਤਰ ਹੀ ਟਿਕ ਸਕਦੇ
ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
ਖਤਰਨਾਕ ਨਾਨਕ ਦੀ ਅਸ੍ਲੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਭਾਰ
ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਕੰਧ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਸਕਦੀ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਸੀਂ ਮਰ ਮਰ ਕੇ ਬਣਾਏ
ਘਰ ਨਹੀਂ ਢੁਆਉਣੇ
ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਰੱਬ ਤੋਂ ਲਾਏ ਨਿਆਣੇ
ਹੱਥੋਂ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਣੇ
ਅਸੀਂ ਅਸਲੀ  ਨਾਨਕ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਧਰ ਸਕਦੇ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ

– ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ 

Nanak

Excuse us
It’s quite hard for us
to envisage the true picture of Nanak
Legs messed up with the dust of the winding path
cracked heals
dry beard entangled by turbulent winds
skin toughened in extreme weathers
hollowed cheeks
eyes popping from the facial bone structure
dazzling and sharp

Eyes, which refute-
the hierarchy
the monarchy
and clergy
The real Nanak can prove fatal to us
Such Nanak, we can’t even dream
Who
can shatter homely institutions
can spoil our kids

Can create quests
to point feet towards Kaaba
Consequently
our legs can be fractured or chopped
and may instigate us for many more wrong deeds
For instance
We may assess the hollowness of religious symbolism
we may bring out a manifesto
to divert the flows
to challenge propriety
We are wary of this preposterous Nanak

All we want is
success
succor
solace

We desire luxurious graces

flourishing family tree
yielding fruits of wealth
Nanak depicted in Sobha Singh’s portraits
is well suited for us

Cool

and calm

hand raised like goddess Lakshmi

ensuing blessing from the palm

eyes overflowing with genteel grace
White Sun-Silky beard
glowing chubby cheeks
Fair and Lovely
rosy Tipsy lips
soft Gemini feet
delicate Barbie hands
Ariel cleaned messianic robes

The walls of our homes can only hold
Nanak in the pictures of Sobha Singh’s style
Dangerous Nanak’s true picture
who rejected the well-traversed paths
is too momentous for our walls
Excuse us
we can’t afford ruining of homes
those we created with labour of blood
We can’t afford to lose kids
those we got with prayers

We can not envisage the real picture of Nanak
Excuse us please.

–  Jaswant Singh Zafar
–  Translated from Punjabi by Jasdeep Singh



Source
: Excerpts from poem ‘Naanak’ by poet/cartoonist Jaswant Singh Zafar ( ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ ) ‘s second poetry book “Asin naanak de ki lagde haan “.

A bilingual edition of Jaswant Singh Zafar’s poems ‘The Other Shore of Words‘ was published in 2016.  Available at Chetna Parkashan, Punjabi Bhavan, Ferozepur Road,  Ludhiana, Punjab 141001 Phone: 0161 241 3613 Or Online at hook2book