ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ / Honorable father committed a sin

ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਪਾਪ ਕਮਾਇਆ
ਲੜ ਲਾਈਆਂ ਸਾਡੇ ਫੁਲ ਕੁਮਲਾਈਆ
ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਛਰਾਂ ਰੂਪ ਹੰਡਾਈਆ
ਮੈਂ ਪੂਰਨ ਦੀ ਮਾਂ ਪੂਰਨ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ

ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਚੁੰਮਣ ਵਡੀ
ਪਰ ਮੈਂ ਕੀਕਣ ਮਾਂ ਉਹਦੀ ਲੱਗੀ
ਉਹ ਮੇਰੀ ਗਰਭ ਜੂਨ ਨਾ ਆਇਆ
ਲੋਕਾ ਵੇ ਮੈਂ ਧੀ ਵਰਗੀ ਸਲਵਾਣ ਦੀ

ਪਿਤਾ ਜੇ ਧੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੰਡਾਵੇ
ਲੋਕਾ ਵੇ ਤੈਨੂੰ ਲਾਜ ਨਾ ਆਵੇ
ਜੇ ਲੂਣਾ ਪੂਰਨ ਨੂੰ ਚਾਹਵੇ
ਚਰਿਤਰ ਹੀਣ ਕਵੇ ਕਿਉਂ ਜੀਭ ਜਹਾਨ ਦੀ

ਚਰਿਤਰ ਹੀਨ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਆਖੇ
ਜੇ ਕਰ ਲੂਣਾ ਵੇਚੇ ਹਾਸੇ
ਪਰ ਜੇ ਹਾਣ ਨਾ ਲੱਭਣ ਮਾਪੇ
ਹਾਣ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ ਅਪਮਾਨ ਦੀ

ਲੂਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਪਰਾਧਣ
ਜੇਕਰ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋਏ ਸੁਹਾਗਣ
ਮਹਿਕ ਉਹਦੀ ਜੇ ਹੋਵੇ ਦਾਗਣ
ਮਹਿਕ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਕੰਜਕ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣਦੀ
੦ 

Roman Transliteration:

dharmi babal paap kamaya
larh laya mere phull kumlaya
jis da IchraaN roop handaya
mein Puran di maaN pooran de haan di

main uston ikk chumman vaddi
par main keekan maan uhdi laggi
uh meri garb joon na aaiya
loka ve maiN dhi vargi salvaan di

pita je dhi da roop handaave
loka ve tainu laaj na aave
je Loona Puran nu chaahve
charitarheen kave kion jeebh jahaan di

Loona hove taan apradhan
jekar androN hove suhagan
mehak ohdi je hove dagaan
mehak meri taaN kanjak main hi jaan-di
੦

English Translation:

Honorable father committed a sin
Married me to a wilted flower
Whose youth IchrraaN had worn out
I am like Puran’s mother, Puran is my match

I am just one kiss elder than him
But how can I be called his mother
He is not born of my womb
World, I am like a daughter to Salvan

If a father marries his daughter
World, isn’t that shameful
If Loona desires Puran
Why is she called characterless by the world

She may be called characterless
If Loona trades in pleasures
But if the parents don’t find a match
What’s shameful in finding yourself a match

Loona would have been guilty
Had her heart accepted the marriage
Had her essence been permeated
My essence is chaste, only I know
੦

Source: Long poem Loona by Shiv Kumar Batalvi is retelling of this Legend of Puran Bhagat where Loona is the protagonist instead of Puran.

English Translation, by Jasdeep in collaboration with Manpreet 

Legend of Puran Bhagat:
Puran was son of King Salvaan and Queen IchraaN, on his birth, astrologers told Salvaan that Puran is cursed, if he is seen by his parents he will die, so he is kept in isolation. In the mean time Salvaan marries Loona a beautiful woman in her youth. When Puran’s curse is over, he comes out from isolation. Loona is charmed by his looks. She offers carnal love to him. But Puran does not accept it as he considers Loona to be his Mother. Loona conspires and makes Salvaan punish Puran. Puran is punished to be executed, but IchraaN pleads mercy and he is thrown into a well, from where Naath Jogis rescue him and he  is taught mysticism so he becomes Puran Bhagat.

Further Information:

• Wikiepedia link : http://en.wikipedia.org/wiki/Raja_S%C3%A1lb%C3%A1n
• Historian Salman Rashid on Puran Bhagat
• Shiv Kumar Batalvi’s Loona sung by Bhupinder and Mitali

Saadi jithe laggi aai / let me be

ਸਾਈਆਂ ਦੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਆਂ
ਗੋਸਾਈਆਂ ਦੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਆਂ
ਮੋਮਨਾਂ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਆਂ
ਇਸਾਈਆਂ ਦੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਆਂ
ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਆਂ
ਤੇ ਮਾਈਆਂ ਦੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਆਂ
ਕਮਲੇ ਆਂ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ
ਸ਼ੁਦਾਈਆਂ ਦੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਆਂ
ਤੇਰੀ ਹਉਮੈ ਵੱਡੀ ਐ
ਤੇ ਵੱਡੀ ਰਹਿਣ ਦੇ
ਸਾਡੀ ਜਿੱਥੇ ਲੱਗੀ ਐ
ਤੇ ਲੱਗੀ ਰਹਿਣ ਦੇ

SaaeeaaN de vi jaande aaN
GosaeeaaN de vi jaande aaN
MomanaN de jaande aaN
IsaiaaN de vi jaande aaN
BabiaaN de jaande aaN
te MaeeaaN de vi jaande aaN
kamle aaN thorhe jihe
shudaiyaaN de vi jaande aaN
teri haume vaddi aai
te vaddi rehan de
saadi jithe laggi aai
te laggi rehan de

I go to Sufi saints
I even go to GosaeeN saints
I go to Islamic muezzins
I even go to Christian priest
I go to Sikh Gurus
I even go to Hindu goddesses
I am a little mad
So I even go to lunatic asylums
If you consider yourself holier than thou
Let it be
I am engrossed in love of my beloved
Let me be

- Gurdaas Maan

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ/ The children who come to learn from me

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕੁੜਤੇ
ਅਕਸਰ ਪਾਟੇ ਹੁੰਦੇ
ਕਾਜਾਂ ਕਾਲਰਾਂ ਜੇਬਾਂ ਕੋਲੋਂ

ਇਕ-ਅਧ ਬਟਨ
ਜੇ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ
ਲਾਲ ਪੀਲੇ ਕਾਲੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ
ਉਹ ਵੀ ਖੁਲ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ

ਇਹਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ
ਕਿਸੇ ਕਲੱਬ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ
ਬੂਟਾਂ ਦਾ ਮਿਹਣਾ ਹੈ
ਐਸ ਸੀ , ਬੀ ਸੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ
ਵਜੀਫੇ ਦੀ ਉਡੀਕ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ
ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਘਰੋਂ
ਬਲਕਿ ਘਰੋਂ ਆਏ ਮਾਸੂਮ
ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਹੋਰ ਵੀ ਢੀਠ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ

ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦੇ ਰਤਾ ਵੀ
ਮੁਖ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ
ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦੇ
ਸਭ ਭੈਣ ਜੀਆਂ ਨੂੰ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਬਹੁਤ ਸਹਿਜ ਲੈਂਦੇ ਨੇ
ਗਧੇ ਸੂਰ ਉਲੂ ਜਿਹੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ
ਮਿਡ ਡੇ ਮੀਲ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਾਂਙ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਜਾਣਨ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ
ਫਿਰ ਵੀ ਸੁਣਦੇ ਰਹਿਣ
ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਮੈਨੂੰ

ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵਾਂ
ਮੈਂ ਵੀ
ਵਿਚਕਾਰ ਇਹਨਾ ਦੇ
ਪੜਾਉਂਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਲਗਦਾ ਮੈਨੂੰ
੦

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਕਿੰਨੇ ਭੋਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ
ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਆਪ

ਨਹੀਂ ਇਹਨਾ ਕੋਲ
ਕੋਈ ਸਲੀਕਾ ਸਲੂਟ
ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਧੰਨਵਾਦ

ਉਹ ਮੂੰਹ ਫੱਟ ਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਜੀਅ ਆਵੇ
ਬੋਲਦੇ ਨੇ ਗਾਲਾਂ ਕਢਦੇ
ਤੁਰਦੇ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਠੁਡੇ ਮਾਰਦੇ
ਖੇਡਦੇ ਨੇ ਨਸੀਬਾਂ ਦੀ ਗੇਂਦ ਦਾ ਕੈਚ ਛਡਦੇ
ਲੜਦੇ ਨੇ ਗਲਮੇ ‘ਚ ਹੱਥ ਪਾ ਲੈਂਦੇ

ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹੋ ਢੰਗ

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ
ਰਹਿ ਰਹਿ ਕੇ ਮੋਹ ਕਿਉਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ
੦

ਚਾਹਾਂ
ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਂਙ ਤੁਰਾਂ
ਮੋਢਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਹੱਥ ਪਾ
ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ

ਪਰ ਮੈਂ ਖਿਝ ਜਾਂਦਾ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾ ‘ਤੇ

ਮੇਰੀ ਇਹ ਖਿਝ ਕਿਸ ਵਾਸਤੇ ਹੈ ?

ਉਹ ਜੇ ਲੱਤ ਮੁਕੀ ਹੁੰਦੇ
ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਭੈਣ ਇਕ ਕਰਦੇ
ਬੈਂਚਾਂ ਉਪਰ ਨੱਚਦੇ
ਉਚੜੀਆਂ ਕੂਹਣੀਆਂ
ਗਿੱਟੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ
ਪੱਟੀ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਦੇ

ਇਹਦੇ ‘ਚ ਇਹਨਾ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ?
ਮੈਂ ਕਿਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ?

ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ

ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ
ਜਿਵੇਂ ਕਦੇ ਬੋਲੇ ਹੀ ਨਾ ਹੋਣ
ਸੁਣਦੇ ਮੈਨੂੰ

ਮੈਂ ਦਸਦਾ
ਆਪਣੇ ਜਮਾਤੀ ਬਲਵੰਤ ਭਾਟੀਏ ਬਾਰੇ
ਪਿਉ ਜੁਤੀਆਂ ਸਿਉਂਦਾ ਇਹਦਾ
ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਦਾ
ਬਲਵੰਤ ਫੀਸ ਭਰਦਾ
ਅੱਜ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ

ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਮੈਂ ਦਸਦਾ
ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਰਾਣੇ ਬਾਰੇ
ਅਰਥ-ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ
ਇਹਦੇ ਪੁੱਛੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਹਿੰਦਾ
ਛੁੱਟੀ ਇਹਦੀ ਲੰਘਦੀ
ਬੱਠਲ ਚੱਕਦਿਆਂ ਇੱਟਾਂ ਢੋਂਹਦਿਆਂ
ਅੱਜ ਕੱਲ ਹਾਈਕੋਰਟ
ਇਹਤੋਂ ਪੁੱਛ ਪੁੱਛ ਕੰਮ ਕਰਦੀ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ‘ਚ ਨਿਵੇਲੀ ਕੋਠੀ

ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ

ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਕਰ ਛੋਂਹਦਾ
ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ
ਆਖਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ

ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
੦

ਮੇਰੇ ਕੋਲ
ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ

ਕਿੰਨੇ ਸਾਫ ਦਿਸਦੇ
ਮੱਥਿਆਂ ‘ਚ ਵਜਦੇ
ਸਿਰ ਪਾੜ ਦਿੰਦੇ

ਅਸਲ ‘ਚ

ਅਜੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਬਣੀ
ਕੋਈ ਖੁਰਦਬੀਨ
ਜੋ ਦੇਖ ਸਕੇ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ
੦

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਆਉਂਦੇ ਬੱਚੇ
ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨੇ
ਸਿਰੇ ਦੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ

ਆਖਦੇ ਅਧਿਆਪਕ
ਸਿਰ ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ

ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਦਾ ਕਵੀ-ਮਨ
ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ
ਇਹਨਾ ਕੋਲ ਕੁਝ ਤਾਂ ਹੈ ।।

( ਨਵੀਂ ਕਾਵਿ-ਕਿਤਾਬ ‘ ਸਿਆਹੀ ਘੁਲ਼ੀ ਹੈ ‘ ਵਿਚੋਂ )

The children who come to learn from me

The children who come to learn from me
often wear clothes
that are torn
from collars, pockets, button openings

if by chance
a button is there in place
sewn with a red,yellow or black thread
it would be open

their feet have
the curse of shoes
given away by a charity club
in the wait
for stipend
entitled for SC/BC category

the children who come to learn from me
why do they remain the same
same as they come from their home
rather, they are innocent when they come
but schooling makes them more stubborn
more spoiled

head teacher
does not like them
women teachers
do not like them
the children who come to learn from me
take adjectives like ass, pig, idiot
like a mid-day meal

the children who come to learn from me
know a lot more than me
yet, they listen to me
blankly

while teaching
I feel
as if, I am
sitting along with them too

੦

The children who come to learn from me
How sweet, innocent and simple
They are

They don’t use any
Salutations like
Thank you, please

They are outspoken
Straight form heart
They speak, they curse
They walk, kicking the stones away
They play, missing the catch of fate ball
They fight, they grab collars

This is the way they love, the same
The children who come to learn from me

Why I am getting affectionate
Today

੦

I wish
I can walk like friends
Keeping arms on the shoulders
of my students

But I often get irritated at them
Why this irritation?

If they quarrel
They curse like a sailor

They dance
on classroom benches
They don’t mind to do dressing
of wounds on knees or elbows

What is their crime in it?
What am I afraid of?

I lecture

Listening to me
They go silent
As if they have never spoken

I tell them about
My classmate Balwant Bhatia
His father made shoes
On holidays he worked as a laborer
To pay his school fee
Now, is a bank manager

You should study too

I tell them about
My friend Rana
Even professor of economics
Dreaded questions asked by him
On a holiday
He would carry bricks at construction sites
These days, high court
Works by his whims
he just got a new kothi in
Chandigarh

You should study too

I start telling my story too
But i stop

Tell them again and again
You should study too

੦

Dreams of
The children who come to learn from me

How bright they must be
mind boggling

Actually

There is no microscope
Built yet
That can see
Dreams of
Children who come to learn from me

੦

Children who come to learn from me
Are very mischievous
Mischievous beyond limit

Teachers say this
and Get tense

Poetic mind ponders
At least, they have something.

( from new anthology ‘siaahi ghuli hai’ )

Postscript: Gurpreet teaches Punjabi at Government school in Mansa district. This poem is from his third anthology ‘siaahi ghuli hai’ ( ink is imbued). Its interesting he has used ਙ rather than ਗ in ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਂਙ ਤੁਰਾਂ.
English Translation is mine.

ਫਿਰ ਆਈ ਹੈ/Again, She has Come

ਫਿਰ ਆਈ ਹੈ
ਮੁਸ ਮੁਸ ਕਰਦੀ ਹੋਈ
ਲਿਬੜੀ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ
ਕੱਜੀ ਹੋਈ, ਢਕੀ ਹੋਈ

ਫਿਰ ਆਈ ਹੈ ,
ਚਗਲੀ ਹੋਈ, ਛਟੀ ਹੋਈ
ਕੁਤਰੀ ਹੋਈ, ਛਿਜੀ ਹੋਈ
ਗੰਢੀ ਹੋਈ, ਤ੍ਰਪੀ ਹੋਈ.

ਫਿਰ ਆਈ ਹੈ
ਫੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਗ ਅੰਗ,
ਸੁਜ਼ਿਆ ਹੋਇਆ ਬੰਦ ਬੰਦ,
ਆਕੜੀ ਹੋਈ, ਐਂਠੀ ਹੋਈ

ਫਿਰ ਆਈ ਹੈ
ਪੂਰੇ ਦਿਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ,
ਆਲਸੀ ਹੋਈ, ਹਫੀ ਹੋਈ
ਢਹਿ ਢਹਿ ਪੈਂਦੀ ਹੋਈ

ਫਿਰ ਆਈ ਹੈ,
ਝਗ ਝਗ ਬੁਲੀਆ ਤੇ,
ਮੈਲ ਮੈਲ ਦੰਦੋ -ਦੰਦ ,
ਕੂੜ ਦੀ ਪੰਡ ਨਿਰੀ.
ਫਿਰ ਆਈ ਹੈ ਫਾਈਲ
ਹਰਜਾਈ ਔਰਤ ਦੀ ਤਰਾਂ

Again, She has Come

again, she has come
smiling coyly
doused in venom
veiled, concealed

again, she has come
disgraced, decrepit
clipped , smacked
sewn, stitched

again, she has come
puffed up body
swollen limbs
numbed, stiffened

again, she has come
in the last days
slumberous, exhausted
collapsing

again, she has come
frothing mouth
begrimed teeth
like a pile of trash
again, the file has come
like a fallen woman

Source : The poem is written by Kartar Singh Duggal, It was posted by Amardeep asking for better translations. I came up with this one.

ਬੁਰਕੀ / breadcrumbs

ਬੁਰਕੀ

ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆਖਦੀ ਹੈ
ਨਹੀਂ ਸੱਚ
ਤਕੜੇ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਆਖਦੀ ਹੈ
ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਮਾਰਨਾ ਹੈ
ਉਹਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰੋ
ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਤੀਰ ਦੀ
ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਦੀ
ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
ਬੱਸ ਘੁਰਕੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ
ਗੱਲ ਨਾ ਬਣੇ
ਤਾਂ ਬੁਰਕੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ

ਬੁਰਕੀ ਨਾਲ
ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥ ਹਿੱਲਦੀ ਪੂਛ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ
ਬੁਰਕੀ ਨਾਲ
ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤਾਂ ਕੀ
ਹੋਰ ਵੀ ਬੜਾ ਕੁਝ ਮਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ

ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਮਾਰਨਾ ਹੈ
ਤਕੜੇ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਆਖਦੀ ਹੈ

breadcrumbs

the might of the wise says
no, actually
the wisdom of the mighty says

we should not kill the enemy
the enmity inside should be killed

and to kill the enmity
we don’t need
the arrow
or the sword
we just needs to frown
and if it does not work
we need breadcrumbs

with breadcrumbs
the raised fists
become wagging tails
with breadcrumbs
not only the enmity of the enemy gets killed
lot more is killed along with

we should not kill the enemy
wisdom of the mighty says

Source: Poem ‘Burki’  is written by poet/cartoonist Jaswant Singh Zafar ( ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜ਼ਫਰ ) ‘s latest poetry book  “Ih banda ki hunda? (What a man is ?) “. He is an Engineer by profession .
English Translation is by yours truly.

Update: Thanks to Manpreet for noticing,  a few grammatical errors have been corrected.

Lines to Our Own Insecurity/ ਆਪਣੀ ਅਸੁੱਰਖਿਆ ‘ਚੋਂ

If there be the terms for the security of a nation

the precondition of life is to have no conscience

any word other than ‘Yes’  be obscene to naked eye

the mind should bow to reverence to unjust moments

Then the security of the nation is a direct threat to us

We had thought of nation as a pious home

where there is no place for gloom

A person is free to flow in the streets like rain and thunder

free to sway in the fields like stalks of wheat

and give meaning to immensity of the sky

We had thought of the nation as a fond embrace

We had thought of the nation as joyous as work

We had thought of the nation as loyal as sacrifice

But  if the nation becomes a workshop

to strip us of our souls

if it becomes a laboratory to turn us into fools

Then we are threatened indeed

If the peace of the nation be such

that our identity be broken like

stones rolling down a borrowed mountain

The forever rising prices mock brazenly at our wages

Bathing in our own blood be our pilgrimage

Then we are threatened by this peace

If the security of the nation demands

that every protest be extinguished in the name of peace

Courage means only dying at the border

Art should blossom only at the despot’s window

Intellect should be put to use only by order

And labour will only be a sweeper outside the citadel

Then the security of the the nation is direct threat to us

————————————-

ਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਹੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਕਿ ਬੇ-ਜ਼ਮੀਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਸ਼ਰਤ ਬਣ ਜਾਵੇ
ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ‘ਚ ‘ ਹਾਂ ‘ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਬਦ
ਅਸ਼ਲੀਲ ਹੋਵੇ
ਤੇ ਮਨ ਬਦਕਾਰ ਘੜੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਡੰਡੌਤ ‘ਚ ਝੁਕਿਆ ਰਹੇ
ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਹੈ

ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਸਾਂ ਘਰ ਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ੈਅ
ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁਸੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
ਮਨੁੱਖ ਵਰ੍ਹਦੇ ਮੀਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ਼ ਵਾਂਗ ਗਲੀਆਂ ‘ਚ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ
ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਖੇਤੀਂ ਝੂਮਦਾ ਹੈ
ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨੂੰ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ

ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਸਾਂ ਜੱਫੀ ਵਰਗੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਨਾਂ
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਸਾਂ ਕੰਮ ਵਰਗਾ ਨਸ਼ਾ ਕੋਈ
ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂ ਸਮਝੇ ਸਾਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਜਿਹੀ ਵਫ਼ਾ
ਪਰ ਜੋ ਦੇਸ਼
ਰੂਹ ਦੀ ਵਗਾਰ ਦਾ ਕਾਰਖਾਨਾ ਹੈ
ਪਰ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਉੱਲੂ ਬਣਨ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਘਰ ਹੈ
ਤਾਂ ਉਸਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਖਤਰਾ ਹੈ
ਜੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਮਨ ਏਹੋ ਹੁੰਦੈ
ਕਿ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਰਿੜਦਿਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟਦੀ ਰਹੇ ਹੋਂਦ ਸਾਡੀ
ਕਿ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਤੇ ਥੁੱਕਦਾ ਰਹੇ
ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹਾਸਾ
ਕਿ ਆਪਣੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਨਹਾਉਣਾ ਹੀ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ
ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਮਨ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਹੈ

ਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਏਹੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਕਿ ਹਰ ਹੜਤਾਲ ਨੂ ਫੇਹ ਕੇ ਅਮਨ ਨੂੰ ਰੰਗ ਚੜ੍ਹਨਾ ਹੈ
ਕਿ ਸੂਰਮਗਤੀ ਬੱਸ ਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਮਾਰ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਨੀ ਹੈ
ਕਲਾ ਦਾ ਫੁੱਲ ਬੱਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿਚ ਖਿੜਨਾ ਹੈ
ਅਕਲ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਖੂਹੇ ਤੇ ਗਿੜ ਕੇ ਧਰਤ ਸਿੰਜਣੀ ਹੈ
ਕਿਰਤ ਨੇ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾਂ ਦੇ ਦਰੀਂ ਖਰਕਾ ਹੀ ਬਣਨਾ ਹੈ
ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤਾ ਤੋਂ ਖਤਰਾ ਹੈ

Source: Original in Punjabi by revolutionary poet Avtar Singh Paash, He was gunned down by Khalistani miltants in 1988.
Translation by Nirupma Dutt

ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧੁੱਪ / the sky and sunshine

ਕੱਲ ਰਾਤ ਅਸਮਾਨ ਬਹੁਤ ਰੋਇਆ
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਧੁੱਪ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ

ਅਸਮਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ

ਅਸਮਾਨ:  ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ?
ਧੁੱਪ: (ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ) ਮੈਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ |

ਸੂਰਜ ਹੱਸਦਾ ਏ, ਸ਼ਾਇਦ ਅਸਮਾਨ ਦੀ  ਬੇਵਕੂਫੀ ਤੇ |

ਅਸਮਾਨ: ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਆਈ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਉਦਾਸੀ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਸ਼ਿੰਦੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ  ਓਦਰੇ ਪਏ ਸੀ|
ਧੁੱਪ: ਕਮਲਿਆ, ਵਿਛੋੜਾ  ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੁੰਦਾ ਈ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਾ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਐ

ਸੂਰਜ  ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਏ, ਸ਼ਾਇਦ ਧੁੱਪ ਦੀ ਹਲੀਮੀ ਤੇ |

the sky cried last night..
the sunshine came to see him in the morning..
sky is happy

sky: where were you sunshine ?
sunshine: we were on a vacation

sun laughs, perhaps at sky’s stupidity

sky: i missed you a lot, without you its all gloomy here, even the earthlings were longing for you
sunshine: (*smiles*) separation is like a test, it tells you the worth of your loved ones

sun smiles, perhaps at sunshine’s decency

ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਾ/spreading fire

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ
ਉਹਨਾ ਦਾ ਗੁੱਸਾ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ
ਉਹਨਾ ਦੀ ਤਲਖੀ
ਮੈਂ ਉਹਨਾ ਦੇ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ ਲਫ਼ਜ਼ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਰਿਹਾਂ
ਲੈਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ
ਤੁਸੀਂ ਡਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿ
ਮੈਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੇ ਰਿਹਾਂ

————-

It’s thousands of years old
their anger
thousands of years old
is their bitterness
I am only returning their scattered words
with rhyme and rhythm
and you fear that
I am spreading fire.

Source: The poem is written by Hindi poet Gorakh Pandey. The English translation is from an article ‘The Rebel‘ by Rahul Pandita. Article is worth a read too.

Punjabi translation is by Yours Truly

ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ/Weaknesses

ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ

ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ
ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਸੀ
ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਪਿਆਰ

Read it in roman script

Weaknesses

You had none.

I had one.

I loved.

Source: A friend shared this poem by famous playwright and poet Bertolt Brecht

Punjabi Translation is by yours truly.

Disclaimer: The original verse has come to me via hearsay. Any updates from readers will be appreciated.

ਉੱਕ ਗਿਆ ਸੁਪਨਾ/ A Dream Deferred

ਕਿਸੇ ਉੱਕ ਗਏ ਸੁਪਨੇ ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ?

ਕੀ ਇਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸ਼ਮਿਸ਼ ਦੀ ਤਰਾਂ..
ਕਿਸੇ ਅੱਲੇ ਜ਼ਖਮ ਦੀ ਤਰਾਂ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਤੇ ਫਿਰ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਬੇਹੇ ਮਾਸ ਦੀ ਤਰਾਂ ਦੁਰਗੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਕਿਸੇ ਰਸਭਰੀ ਮਠਿਆਈ ਦੀ ਤਰਾਂ
ਖੰਡ ਦੀ ਪਰਤ ਬਣਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?
ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਭਾਰੇ ਬੋਝ ਦੀ ਤਰਾਂ
ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ..

ਜਾਂ ਫਿਰ ਫਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?

Read it in Roman Script

A Dream Deferred

What happens to a dream deferred?

Does it dry up
like a raisin in the sun?
Or fester like a sore–
And then run?
Does it stink like rotten meat?
Or crust and sugar over–
like a syrupy sweet?

Maybe it just sags
like a heavy load.

Or does it explode?

Source: A Dream Deferred is one of  the best known poems of American poet Langsten Hughes . Punjabi Translation is by yours truly.